ضوابط تعيين فارغ‌التحصيلان ممتاز
ماده 1. معدل: حداقل معدل كل فارغ‌التحصيلان كارشناسي ارشد براي رشته‌هاي علوم انساني 18 و دكتراي حرفه‌اي و ساير رشته‌ها 17 است.
تبصره 2: حداقل معدل براي رشته‌هاي حسابداري و مديريت خدمات بهداشتي 17 است.
تبصره 2: معدل و نمره پايان‌نامه فارغ‌التحصيلان واحدهاي جامع دانشگاه آزاد اسلامي و دانشگاه‌هاي مادر دولتي با ضريب 05‌/‌1 در تنظيم فهرست اوليه امتياز‌بندي شده ارسال به گروه‌هاي تخصصي محاسبه مي‌شود، اما هر سال فهرست دانشگاه‌هاي مذكور ارائه مي‌شود.
ماده 2. نمره پايان‌نامه: حداقل نمره پايان‌نامه 5‌/‌18
ماده 3. امتياز مقالات و توليدات علمي
عدم كسب حدنصاب امتياز لازم براي توليدات علمي منجر به حذف داوطلب از دوره بدون آزمون مي‌شود.
ماده 4. ساير موارد
تبصره 1: حداكثر سن براي اعضاي هيات‌علمي دانشگاه آزاد اسلامي 35 سال است.
2ـ4. فارغ‌التحصيلان واجد شرايط اين آيين‌نامه (غير از اعضاي هيات‌علمي دانشگاه آزاد اسلامي) مشروط به اينكه بيش از سه سال از فراغت از تحصيل آنها نگذشته باشد، مي‌توانند به‌عنوان داوطلب ثبت‌نام كنند.
3ـ4. پذيرش دانشجو فقط در رشته هم نام امكان‌پذير است.
تبصره 2: پذيرش در رشته‌هايي كه فاقد رشته هم نام در مقطع كارشناسي‌ارشد ناپيوسته باشند با تشخيص مركز آزمون صورت مي‌پذيرد.
4ـ4. دانش‌آموختگاني كه داراي بيش از پنج واحد درسي از دروس معادل‌سازي شده در مقطع كارشناسي‌ارشد باشند، مشمول استفاده از آيين‌نامه نمي‌شوند.
5ـ4. دانش‌آموختگان مشمول اين آيين‌نامه براساس مقررات آموزشي كارشناسي‌ارشد ناپيوسته حداكثر شش نيمسال تحصيلي است.
تبصره 3. مرجع تاييد‌كننده بندهاي 4ـ4 و 5ـ 4 معاونت آموزشي واحد دانشگاهي محل تحصيل است.
ماده 5: ارزشيابي نهايي و نحوه پذيرش:
مركز آزمون براساس 40 درصد امتياز معدل، 10 درصد امتياز پايان‌نامه، 25 درصد امتياز حاصل از مقالات و توليدات علمي، به اضافه 25 درصد امتياز عوامل ارزشيابي مصاحبه، طبق مقررات اعلامي از سوي گروه تخصصي، گزينش نهايي را اعلام مي‌كند.
اولويت شاخص‌هاي پژوهشي در كنار شاخص‌هاي علمي
دكتر فريدون رهنماي‌رودپشتي، معاون پژوهشي دانشگاه آزاد اسلامي، در تشريح جزئيات آيين‌نامه پذيرش بدون آزمون فارغ‌التحصيلان ممتاز مقطع كارشناسي‌ارشد و دكتراي تخصصي و ضرورت ارائه آن توضيحاتي به فرهيختگان مي‌دهد: «پيش از اين شاخص‌هايي كه براي پذيرش بدون آزمون دانشجو مدنظر قرار مي‌گرفت بيشتر علمي بود تا پژوهشي. اما با توجه به تحولاتي كه در سطح پژوهشي كشور رخ داد، در دانشگاه آزاد اسلامي مقرر شد تا در كنار شاخص‌هاي علمي، شاخص‌هاي پژوهشي نيز در اولويت قرار گيرد.»
او ادامه مي‌دهد: «براي پذيرش بدون آزمون دانشجويان در تحصيلات تكميلي، علاوه‌بر پارامترهاي علمي كه عمدتا آموزشي بودند، شاخص‌هاي پژوهشي ازجمله ارائه مقاله، برخورداري از توليدات علمي و... اضافه شد. در اين ميان البته انجام مصاحبه‌ با دانشجو نيز در دستوركار قرار مي‌گيرد كه در آنها شاخص‌هاي علمي در نظر گرفته شده است.»
به گفته معاون پژوهشي دانشگاه آزاد اسلامي، هم‌اكنون نمره پايان‌نامه به مقوله پژوهش گره خورده است. بنابراين چنانچه دانشجوي مقطع كارشناسي‌ارشد بدون ارائه مقاله، پايان‌نامه‌اش را ارائه دهد، نمره‌اش بيشتر از 18 نمي‌شود، از اين رو براي به دست آوردن نمره كامل، حتما بايد مقاله ارائه دهد.
دكتر رهنما درباره مدنظر قرار دادن شاخص‌هاي پژوهشي براي تحصيلات تكميلي، مي‌گويد: «زماني كه قرار است سطح علمي و پژوهشي دانشگاه‌ها ارتقا يابد، بايد سطح علمي ورود به دانشگاه نيز افزايش داشته باشد، بر اين اساس از ميان داوطلبان تحصيلات تكميلي بايد باكيفيت‌ترين آنها انتخاب شوند، چراكه كيفيت تنها توجه به بعد آموزشي نيست بلكه پژوهش را هم دربر مي‌گيرد.»
او با تاكيد بر اينكه زمينه‌ها براي فعاليت پژوهشي دانشجويان فراهم است، تاكيد مي‌كند: «ما شاخص دانشجوي ممتاز را بازتعريف كرديم، در گذشته بيشتر معدل دانشجو در نظر گرفته مي‌شد اما در حال حاضر فعاليت پژوهشي داوطلب در اولويت قرار دارد.»
به اعتقاد معاون پژوهشي دانشگاه آزاد اسلامي، اوج فعاليت پژوهشي در تحصيلات تكميلي است، بر اين اساس فعاليت پژوهشي 60 درصد و معدل دانشجو 40 درصد در پذيرش داوطلب در مقطع تحصيلات تكميلي بدون آزمون دخالت دارد.
او به دستاوردهاي علمي دانشگاه آزاد اسلامي اشاره مي‌كند؛ «در سال 2009 دانشگاه آزاد اسلامي براساس مقالات نمايه‌شده در اسكوپوس، رتبه اول را به دست آورد.»
رهنما درباره بودجه پژوهشي دانشگاه آزاد اسلامي مي‌گويد: «دانشگاه آزاد اسلامي از نظر بودجه پژوهشي متناسب با برنامه‌ها محدوديتي ندارد، هم‌اكنون موتور محرك در دانشگاه روشن است، ما سوخت آن را فراهم كرده‌ايم، چنانچه واحدهاي دانشگاهي فعاليت پژوهشي خود را افزايش دهند، بودجه بيشتري نيز به آنها اختصاص مي‌دهيم، هيچ وقت نمي‌توان گفت بودجه كافي است چرا كه پتانسيل در دانشگاه آزاد اسلامي فراوان است، البته بايد به اين موضوع توجه كرد كه دانشگاه آزاد اسلامي بودجه دولتي ندارد.»
دولت زيرساخت‌هارا فراهم كند
به گفته رهنما، دولت بايد زيرساخت‌هاي لازم براي ارتقاي سطح پژوهش در كشور را فراهم كند تا اهداف برنامه پنجم توسعه براي جذب افزايش بودجه پژوهشي تا سه درصد توليد ناخالص ملي تحقق يابد.
وجود موانع اساسي براي جذب بودجه پژوهشي كشور، نكته‌اي بود كه معاون پژوهشي دانشگاه آزاد اسلامي به آن اشاره مي‌كند. «نبود فرصت‌هاي يكسان براي تمامي پژوهشگران يكي از دلايلي است كه در جذب بودجه پژوهشي مشكل ايجاد كرده است، به‌طور نمونه 25 هزار عضو هيات‌علمي دانشگاه آزاد اسلامي كه نيمي از جمعيت آموزش عالي را تشكيل مي‌دهند، به اندازه 25 هزار عضو ديگر كه در دانشگاه دولتي متمركز شده‌اند، از امكانات پژوهشي برخوردار نيستند.»  دكتر رهنما، حلقه گمشده ميان توليد علم و ثروت را، تجاري نشدن فعاليت‌هاي علمي و پژوهشي عنوان مي‌كند: «متاسفانه فعاليت‌هاي پژوهشي تجاري‌سازي نمي‌شود، يكي از دلايل آن، قطع ارتباط بخش پژوهش با صنعت است، در اين ميان چنانچه ارتباطي وجود داشته باشد، از كارآمدي لازم برخوردار نيست، دولت بايد اين ارتباط را ايجاد كند، اگر دانشگاه محل توليد دانش است، اين دانش بايد به كارخانه‌ها و صنايع راه پيدا كند.»
 به اعتقاد او، اين وضعيت در شاخه دانشجويي به مراتب در شرايط بدتري قرار دارد. هرچند در يك نگاه كلي روند قابل قبول است اما با توجه به سرعت پيشرفت ساير كشورها و سرمايه‌اي كه دولت‌ها براي اين بخش صرف مي‌كنند، سرعت ما كند است.  معاون پژوهشي دانشگاه آزاد اسلامي تاكيد مي‌كند: «اگر شرايط مشابهي با ساير كشورها داشته باشيم، دانشگاه آزاد اسلامي نيز مي‌تواند با برترين دانشگاه‌هاي جهان رقابت كند.»
رهنما با بيان اينكه مقدمات تجاري‌سازي توليدات و فعاليت‌هاي علمي در دانشگاه آزاد اسلامي فراهم شده است، ادامه مي‌دهد: «در مجموع از نظر سرعت توليد علم از ساير كشورها عقب نيستيم و از نظر كمي در سطح مطلوبي قرار داريم، چراكه تعداد مقالات و اختراعات بالا است اما نياز به تجاري‌سازي داريم.»