شیرزاد عبداللهی :محمد بهمنبیگی یازدهم اردیبهشت ۸۹ در سن ۹۰ سالگی درگذشت و در تاریخ ۱۶ اردیبهشت در گورستان كوشن شیراز به خاك سپرده شد. او را به درستی بنیانگذار آموزش عشایری ایران نام نهادهاند. حاصل حدود ۶۰ سال فعالیت آموزشی و فرهنگی او تاسیس چند هزار مدرسه سیار در مناطق ایلنشین كشور از فارس تا بویراحمد و از سواحل ارس تا دشت خوزستان و نیز كردستان و لرستان و...، تربیت نزدیك به ۱۰ هزار معلم عشایری و باسواد كردن ۵۰۰ هزار كودك عشایری است.
در سالهای بعد از انقلاب تجربیات پرارزش آموزشی خود را در كتابهای بخارای من ایل من، اگر قره قاچ
نبود، به اجاقت قسم و طلای شهامت به شیوه روایی و داستانی با قلم سحرانگیزش ثبت كرد. نخستین كتاب او در سال ۱۳۲۴ با نام عرف و عادت در عشایر فارس منتشر شد. این كتاب مورد توجه محافل روشنفكری قرار گرفت. صادق هدایت كتاب را پسندید. مجتبی مینوی كتاب را تحسین كرد. ناتل خانلری آن را در مجله سخن ستود و كریم كشاورز در پیام نوین به او آفرین گفت. بهمنبیگی یك روشنفكر عملگرا بود با این شعار: «فایدهای ندارد كه به تاریكی لعنت كنیم. بهتر است شمعی بیفروزیم.» او تصمیم گرفت مظلومترین و بیپناهترین قشر جامعه یعنی عشایر را از چنگال دیو جهل و خرافات آزاد كند. بهمنبیگی مشعل دانش در دست به جنگ تباهی و نادانی رفت. در مراسم تشییع پیكر او در شیراز عشایر فارس و بویراحمد و هزاران نفری كه از سراسر ایران گرد آمده بودند شعار میدادند: تخته سیاه تفنگم/ گچ سفید فشنگم.
كودكان فقیر عشایر كه در آن سالها در زیر چادرهای سفید مدرسههای سیار عشایری باسواد شدند، بعدها خوش درخشیدند. امروز در هر گوشه ایران شاگردان بهمنبیگی را میبینیم كه هریك در رشته خود ازجمله برجستهترینها هستند. صدها پزشك متخصص، مهندس، دبیر، روزنامهنگار، استاد دانشگاه، محقق و... فرزندان ایلات چهار سوی ایران در ماتم از دست دادن معلمی دانا، پدری مهربان و غمگسار و نویسندهای توانا كه به ایل و فرزندان ایل و آداب و رسوم ایل عشق میورزید، سوگوارند. زندگی بهمنبیگی برای روشنفكران، فرهنگیان و همه كسانی كه خواستار سربلندی و پیشرفت ایران هستند یك نمونه است. او در ۲۴ سالگی هدفی را برگزید: باسواد كردن كودكان ایلات... و در طول زندگی طولانی و پربار خود لحظهای از این هدف دست برنداشت. بارها دیو نومیدی بر او حمله آورد اما مایوس نشد. در سختیها با خود زمزمه میكرد: گفت پیغمبر كه چون كوبی دری/ عاقبت زان در برون آید سری. او از همه امكانات برای خدمت به ایل و اعتلای عشایر استفاده كرد. بهمنبیگی یك سرمایه ملی است. تجارب او در آموزش عشایر، شیوه مدیریت آمیخته با عشق و عاطفه او، پایمردیها و ایستادگیهایش در برابر مشكلات، میتواند برای معلمان كشور سرمشقی شایسته باشد. حضور بیش از یكصد هزار نفر به صورت خودجوش در مراسم خاكسپاری او نشان داد كه مردم قدر خدمتگزاران خود را میدانند. امروز به همت شاگردان و خانواده بهمنبیگی مراسم بزرگداشتی در تهران، تالار وحدت برگزار میشود. شاگردان، دوستداران، خوانندگان آثار او و علاقهمندان حوزه تعلیم و تربیت میتوانند در این مجلس كه از ساعت شش بعدازظهر تا ۹ شب در تالار وحدت برگزار میشود، شركت و از معلم بزرگ عشایر ایران و روشنفكر عملگرا و نویسنده توانا تجلیل كنند.
