اين روزها درحالي كه برخي از كشورهاي غربي به دنبال اعمال تحريمهاي شديدتر و بيشتر عليه ايران به خاطر فعاليتهاي هستهاياش هستند، برنار كوشنر، وزير امورخارجه فرانسه كه كشورش پس از انتخابات روابط تيرهاي با تهران داشته است، اعلام كرد پيشنويس قطعنامه تحريمهاي جديد سازمان ملل عليه ايران احتمالا تا ماه ژوئن آماده ميشود. كوشنر همچنين تاكيد كرد اگر در شوراي امنيت سازمان ملل اين پيشنويس راي لازم را كسب نكند، اين امكان وجود دارد كه اتحاديه اروپا، خود به صورت يكجانبه، تحريمهايي را عليه ايران اعمال كند. كوشنر كه در كنفرانسي مطبوعاتي با وزير امورخارجه فنلاند سخن ميگفت، اعلام كرد: «فرانسه مصمم است حمايت اعضاي شوراي امنيت را براي اعمال تحريمهاي بيشتر عليه ايران جلب كند» كوشنر در حالي اين سخنان را بيان ميكند كه چين و روسيه بهعنوان دو كشوري كه عضو دائم شوراي امنيت سازمان ملل هستند مخالفت خود را با اين تحريمها اعلام كردهاند. روسيه اگرچه در اين خصوص مواضع دوپهلويي را اتخاذ كرده است، اما دولت چين صراحتا اعلام كرده با اين تحريمها مخالف و معتقد است همچنان بهترين راهحل پرونده هستهاي ايران ادامه مذاكرات ديپلماتيك است.
برنار كوشنر در گفتوگو با خبرنگاران در كنفرانس مطبوعاتياش با وزير خارجه فنلاند درخصوص مذاكراتي كه درباره تحريم ايران در حال انجام است، گفت: « ما همچنان در حال صحبت و مذاكره هستيم و سعي ميكنيم از طريق مذاكره با همپيمانانمان به توافقي دست پيدا كنيم. در عين حال روي تهيه پيشنويس قطعنامه تحريم نيز كار ميكنيم. معتقدم تا پيش از ماه ژوئن(خردادماه) تحريمها نهايي ميشوند، اما در اين خصوص مطمئن نيستم.» كوشنر كه كشورش طي ماههاي اخير رياست دورهاي شوراي امنيت را برعهده داشت در ادامه سخنانش گفت: «اميدوارم تا ماه خرداد اين امر نهايي شود، اما من چه كسي هستم كه اميدوار باشم و تصميمي اتخاذ كنم.» به نظر ميرسد اين سخنان همراه با ترديد كوشنر به مخالفتهاي شديد چين بازميگردد. البته تحليلگران بر اين عقيدهاند كه اگر تلاشهاي آمريكا، فرانسه، انگليس و آلمان كه چهار عضو گروه 1+5 هستند، براي اعمال تحريمهاي سازمان ملل بينتيجه بماند، اين احتمال وجود دارد كه اتحاديه اروپا نيز به تحريمهاي آمريكا عليه ايران بپيوندد. الكساندر استاب، وزير امورخارجه فنلاند نيز در اين كنفرانس مطبوعاتي گفت اجماع كافي در ميان كشورهاي عضو اتحاديه اروپا براي تحريم ايران وجود دارد و اين مساله در نشست آتي وزراي خارجه اتحاديه اروپا كه قرار است يك هفته ديگر برگزار شود، مطرح خواهد شد. ايالات متحده آمريكا و متحدانش بر اين عقيدهاند كه براي متوقف كردن ايران از مسير هستهاي كه در پيش گرفته است، بايد يك دور جديد تحريمها نيز اعمال شود.
در همين راستا برنار كوشنر اعلام كرده كه خواسته دولت فرانسه اعمال تحريم بر بانكها و كمپانيهاي بيمهاي است كه ايران با آنها كار ميكند. كوشنر همچنين گفت اين تحريمها بايد سفر برخي افراد و شخصيتهاي ايراني به خارج از كشور را نيز در بر بگيرد. كوشنر البته بر اين نكته تاكيد كرد تحريمها نبايد مردم ايران يا بخش انرژي اين كشور را هدف قرار دهند. كوشنر گفت: «ما درباره توقف صادرات ايران از تنگه هرمز سخن نميگوييم. حتي اگر برخي از استراتژيستها در اين خصوص صحبت كنند هدف ما اين نيست. تحريمها عليه ايران ساده، شفاف و اقتصادي خواهند بود.»
كوشنر در پاسخ به سوالي در اين خصوص كه آيا وي تلاش كرده است همتايان اروپايي خود را متقاعد كند كه تحريمها عليه ايران اشتباه است، گفت: «ما نظراتمان را با هم مطرح كرديم و سعي ميكنيم به رويكردي مشترك در اين خصوص برسيم. معتقدم هنوز فضايي براي ديپلماسي وجود دارد و اتحاديه اروپا ميتواند نقش مهمي در اين ديپلماسي برعهده بگيرد. اگر همكاري استراتژيك خوبي ميان تركيه و اتحاديه اروپا صورت بگيرد، نهتنها به برنامه هستهاي ايران كمك خواهد كرد بلكه همه مسائل منطقهاي در خاورميانه و بالكان نيز حل خواهند شد.»
با اين همه اينگونه به نظر ميرسد كه مسيرهاي تحريمهاي ايران در سازمان ملل همه و همه به نظر نهايي چين در اين خصوص ختم ميشود. وقتي سخن از حمايت يكجانبه اتحاديه اروپا از طرح تحريم ايران سخن به ميان ميآيد، ميتوان اينگونه برداشت كرد كه كشورهاي حامي آمريكا هنوز درخصوص تصويب تحريمها در شوراي امنيت به دليل مخالفت چين، ترديد دارند.
اخيرا سفير انگليس در چين اعلام كرده است كه چين ريسك منزويشدن در جامعه جهاني را به خاطر ايران خواهد پذيرفت و درنهايت با تحريمهاي ايران موافقت خواهد كرد. البته با توجه به آنچه كوشنر گفته است بايد تا ماههاي آينده منتظر ماند و ديد كه آيا تغييري در تصميم چين در مخالفت با تحريم ايران رخ خواهد داد يا خير.
از سوی دیگر يك روزنامه فرانسوي در گزارشي تحليلي ضمن اشاره به موضع مخالف شماري از كشورها با اعمال تحريم عليه ايران، از سناريوي مشترك پاريس و واشنگتن براي فشار بر اين كشورها و وادار كردن آنها به تسليم در برابر خواستههاي خود خبر داد.
به گزارش فارس، روزنامه فرانسوي «نوول آبزرواتور» در گزارشي درباره ايران نوشت: تصويب قطعنامههاي تحريم جديد عليه ايران هماكنون به موضوع اصلي و شماره يك ديپلماسي بينالمللي تبديل شده و اين سوال مطرح است كه آيا باراك اوباما رئيسجمهور آمريكا در نخستين جنگ ديپلماتيك بزرگ خود شكست خورده است يا خير. دولت آمريكا در تلاش براي تصويب قطعنامههاي تحريم جديد عليه ايران در شوراي امنيت سازمان ملل است و اين در حالي است كه فرانسه هر چه بيشتر آمريكا را در اين تلاشها ترغيب و تشويق كرده و به جلو ميراند.
اين روزنامه افزود: هدف از تصويب اين قطعنامهها تحريم، محروم و بيبهرهكردن سپاه پاسداران انقلاب اسلامي از درآمدهاي آن، از طريق اعمال تحريم بر شمار زيادي از شركتها و كارخانههاي تحت كنترل آن است اما عليرغم تلاشهاي اخير هيلاري كلينتون وزير امور خارجه آمريكا و گروه وي براي متقاعدكردن كشورهاي داراي نقش كليدي و اصلي در سازمان ملل به موافقت با اين قطعنامه تحريم، به نظر ميرسد كه گروه آنها موفق نبوده و عملكرد مؤثري نداشته است.
سكوت چين
بنابر اعلام يك منبع رسمي در دولت فرانسه، واشنگتن و پاريس درخصوص مساله ايران تحت انزواي شديد و غير قابل تصوري قرار دارند و اغلب كشورهاي بزرگ از حمايت اين دو کشور در قبال اين مساله سر باز ميزنند و معتقدند كه موضع آنها درخصوص ايران متكبرانه، خودخواهانه و نواستعماري است. البته اين احتمال وجود دارد كه روسيه طبق وعده خود به پاريس و واشنگتن، به قطعنامه فرانسه و آمريكا راي بدهد و در همين راستا، كاخ سفيد و كاخ اليزه (رياستجمهوري فرانسه) به منظور جلب حمايت كرملين (كاخ رياستجمهوري روسيه)، در پيشنويس قطعنامه خود نرمشهاي زيادي از خود نشان دادند اما همچنان به دنبال آن هستند كه مسوولان ايراني را به خاطر نقض حقوق بشر در تهران مقصر جلوه داده، حسابهاي آنها را مسدود كنند و ممنوعيت رواديد را بر آنها اعمال كنند. اين در حالي است كه روسيه كه خود چنين اقدامات و سركوبهايي را در خاك خود انجام ميدهد، با پذيرش اعمال اينگونه اقدامات مخالف است. از سوي ديگر از آنجا كه روسيه نخستين تامينكننده سلاح براي ايران می باشد، اعلام كرده هيچگونه اعمال تحريم تسليحاتي عليه تهران را نميپذيرد و اين در حالي است كه در همين حين مسكو اقدام به خريد چهار فروند ناو جنگي «ميسترال» از فرانسه كرده است.
علاوهبر اين چين نيز بهعنوان كشوري كه از حق وتو در شوراي امنيت سازمان ملل برخوردار است، با اعمال تحريمهاي جديد عليه ايران موافق نيست. پكن نگران آن است كه در صورت موافقت با قطعنامه مشترك آمريكا و فرانسه، ايران را بهعنوان سومين تأمينكننده نفت خود خشمگين كرده و روابط آن با تهران تخريب شود. در همين راستا بود كه دولت اوباما اقدام به برقراري رابطه با شركاي خود در خليجفارس كرد و دست كمك خود را به سوي آنها دراز نمود و از رياض و امارات عربي متحده خواست وعده تأمين سوخت مورد نياز پكن را به آن بدهند تا از اين طريق چين را از ايران بينياز كنند كه البته اين اقدام واشنگتن تاكنون نتايج اميدواركننده و نويدبخشي به دنبال نداشته است و همانطور كه شاهد بوديم وزارت خارجه چين روز دوشنبه گذشته اعلام كرد اعمال تحريمهاي جديد عليه ايران موضوع هستهاي ايران را حل و فصل نميكند.
مخالفت برزيل
اعلام مخالفت عمومي چين با سياست تحريم عليه ايران، موضع مخالف ساير كشورهايي را كه با قطعنامه آمريكا و فرانسه مخالفند، تقويت كرده است كه از ميان اين كشورها ميتوان در درجه اول از برزيل بهعنوان يكي از اعضاي شوراي امنيت كه از حق وتو برخوردار نيست، نام برد.
اوايل ماه جاري ميلادي، «لولا داسيلوا» رئيسجمهور برزيل ضمن خطرناك ارزيابيكردن اعمال تحريم بر ايران اعلام كرد تحريمها احتمالا ايران را از ميز مذاكرات دور ميكند و اين امر ممكن است به جنگ ختم شود و پس از آن نيز وزارت خارجه برزيل تصريح كرد زمان گوش سپردن به آنچه آمريكا ديكته ميكند، به سر رسيده است.
براي توجيه علت مخالف برزيل با اعمال تحريمهاي جديد عليه ايران به دو دليل ميتوان اشاره كرد: نخست آنكه برزيل بهعنوان بزرگترين كشور آمريكاي لاتين و داراي انرژي هستهاي غيرنظامي در سال 2006 يك مركز غنيسازي اورانيوم را در 150 كيلومتري «ريو دوژانيرو» پايتخت اين كشور احداث كرد و از اين رو دليلي براي مخالفت آن با احداث مراكز مشابه در خاورميانه وجود ندارد و همانطور كه شاهد بوديم داسيلوا در جريان كنفرانس مطبوعاتي اخير خود در حضور هيلاري كلينتون اعلام كرد: «من براي ايران همان چيزي را ميخواهم كه براي برزيل ميخواهم و آن استفاده صلحآميز از انرژي هستهاي است.»
دليل دوم نيز آن است كه برزيل تمايل به ايفاي نقش مركزي و كليدي در ديپلماسي جهاني را دارد و در اين راستا بايد موضع بيطرفي و غيرمغرضانه
داشته باشد.
مخالفت تركيه
علاوهبر مخالفت چين و برزيل با اعمال تحريم عليه ايران، تركيه نيز بهعنوان يكي از اعضاي غيردائم شوراي امنيت سازمان ملل كه تمايل به ايفاي نقش ميانجي در منطقه و توسعه سه برابري تجارت خود با كشور همسايه خود ايران را دارد، تصويب تحريمها را بلوكه كرده است. بنابراين شانس كمي وجود دارد كه تركيه با قطعنامه آمريكا و فرانسه موافقت كند. اين درحالي است كه لبنان و سوريه نيز با اعمال تحريم عليه ايران بهطور كامل مخالفند و با مخالفت اين سه كشور و عدم حمايت آنها از ايده تحريم، تصويب قطعنامه تحريم بسيار دشوار خواهد بود. به همين جهت آمريكا بهمنظور جلب آراي موافق تحريم براي تصويب قطعنامه اقداماتي را در نظر دارد. بهطور مثال آمريكا قصد دارد به برزيل وعده حمايت از نامزدي آن براي كسب عضويت دائم در شوراي امنيت سازمان ملل را بدهد و لبنان را تهديد كند كه ديگر به آن سلاح نخواهد داد و تركيه را نيز در اين نگراني فرو ببرد كه از عضويت آن در اتحاديه اروپا حمايت نميكند كه در صورت تحقق خواستههاي آمريكا از اين طرق، چين تنها و منزوي خواهد ماند و اين سناريويي است كه واشنگتن و پاريس هماكنون در حال كار روي آن هستند.
