فرهیختگان: به نظر میرسد دولت راستگرای اسرائیل چندان نگران سردی روابط خود با آمریكا نیست. از زمان سفر جو بایدن معاون رئیسجمهوری آمریكا به اسرائیل و همزمانی این سفر با اعلام ساخت ۱۶۰۰ واحد مسكونی جدید در قدس شرقی، روابط واشنگتن – تلآویو به سردی گراییده است. دولت دموكرات باراك اوباما پس از استقرار در كاخسفید با وعده كنترل تندرویهای حكومت افراطی اسرائیل، اعراب را امیدوار به حلوفصل بحران خاورمیانه كرد، با این حال دولت راستگرای اسرائیل با اقدامات تندروانه خود ازجمله اعلام شهركسازیهای جدید در اراضی اشغالی به جنگ سیاستهای دولت اوباما رفته است.
هفته گذشته اوج این تقابل در روابط آمریكا و اسرائیل به نمایش گذاشته شد و آن هنگامی بود كه همزمان با سفر جو بایدن به سرزمینهای اشغالی مقامات تلآویو وعده ساخت هزار و ۶۰۰ واحد مسكونی را به یهودیان تندرو و مخالف صلح دادند.
طبق خبرهایی كه در روزهای گذشته از محافل دیپلماتیك در واشنگتن منتشرشده این اقدام اسرائیل بازتاب خوبی در واشنگتن نداشته و مقامات دولت اوباما این اقدام را همچون نواختن «سیلی» از سوی حكومت راستگرای اسرائیل بر گونه خود تعبیر و تفسیر كردهاند.
هیلاری كلینتون وزیر خارجه آمریكا در این باره طی مصاحبهای تلویزیونی اظهار داشت: اینكه مقامات اسرائیل تا زمان آمدن بایدن معاون اوباما صبر كنند و در حین حضور وی تصمیم توسعه شهركسازی را اعلام كنند، در واقع سیلی بر گوش بایدن بود.
از سوی دیگر گفته میشود اوباما بهشدت از سیاستها و اقدامات دولت نتانیاهو عصبانی است و از نتانیاهو خواسته است كه «اقداماتی مشخص» برای اثبات تعهد خود به روابط آمریكا – اسرائیل و روند صلح انجام دهد.
اوباما نیز همچون وزیر خارجه خود، این اقدام نتانیاهو را تحقیر بایدن و دولت آمریكا دانسته است.
این سیلی در شرایطی به گوش واشنگتن نواخته میشود كه آمریكا در ۶۲ سال گذشته مهمترین حامی رژیم اسرائیل بوده و هر سال مبلغ سه میلیارد دلار به این رژیم كمك مالی میكند. از سوی دیگر باید در نظر گرفت كه بحران در روابط اسرائیل و آمریكا به همین جا ختم نمیشود و مساله هستهای ایران دیگر موضوع مورد مناقشه در روابط واشنگتن – تلآویو است. اسرائیل در ۱۴ ماه گذشته و از زمان روی كار آمدن باراك اوباما نظر مثبتی نسبت به سیاست تعامل و گفتوگوی واشنگتن در قبال ایران ندارد و واشنگتن را به پیگیری رویكرد جدی و خصمانهتر نسبت به تهران فرامیخواند. از این رو همزمان با روی كار آمدن اوباما برخی تحلیلگران با توجه به تفاوت رویكرد دولت راستگرای اسرائیل با نگاه دولت دموكرات آمریكا بر این باور بودند كه دیگر بهطور مطلق نمیتوان در تحلیل روابط آمریكا و اسرائیل از همپوشانی و همگرایی سخن گفت بلكه در مقام مقایسه، بین ماهیت شعارهای اوباما و سیاستهای دولت راستگرای بنیامین نتانیاهو تفاوتهای عمیقی قابل مشاهده است.
در دهههای گذشته عده زیادی از سیاستمداران و تحلیلگران عرب بر این باور بودند كه كلید تغییر سیاستهای تلآویو در واشنگتن است و بر این مبنا بر این نظر بودند كه برای واداشتن رژیم اسرائیل به مصالحه یا عقبنشینی باید فشارها را متوجه واشنگتن كرد تا مقامات آمریكا سردمداران رژیم اسرائیل را مجاب به مصالحه كنند، اما گویا این فرضیه در ۱۴ ماه گذشته جواب نداده است، چراكه در این مدت رژیم اسرائیل علنا در برابر سیاستهای دولت اوباما در منطقه خاورمیانه صفآرایی كرده است.
در چارچوب همین نگاه اعراب به آمریكا بود كه وزرای خارجه اتحادیه عرب در نشست اخیر خود در ریاض به وعدههای واشنگتن مبنیبر نتیجه بخش بودن مذاكره تشكیلات خودگردان با اسرائیل اعتماد كرده و رای به انجام مذاكرات محدود (چهارماهه) تشكیلات خودگردان با اسرائیل دادند. در این زمینه عمرو موسی دبیركل اتحادیه عرب در مصاحبه روز گذشته خود با روزنامه فرامنطقهای الشرق الاوسط گفت: كشورهای عربی درخواست و پیشنهاد آمریكا مبنیبر انجام مذاكرات غیرمستقیم بهمدت ۱۲۰ روز را پذیرفتند و دلیل این امر این بود كه میانجی آمریكایی بر موضع عدم اتخاذ تدابیر یكجانبه بهویژه درخصوص شهركسازیها و قدس پافشاری كند.»
دبیركل اتحادیه عرب افزوده است: «به همین دلیل ما منتظر نتیجه رایزنی و تلاشهای خود با آمریكا هستیم و معتقدیم كه آمریكا نقش بزرگی را ایفا میكند؛ ما برخلاف عدهای كه میگویند نمیتوان به واشنگتن اعتماد كرد به این مساله اعتقاد داریم كه نقش آمریكا كلیدی، بزرگ و مهم است به همین دلیل بر اهمیت ادامه روند جهت قانع ساختن آمریكا و اروپا تاكید داریم زیرا آنها میتوانند نقش كلیدی را در توقف بحران به وجود آمده در اراضی اشغالی و تحكیم فرصتها جهت نتیجهبخش بودن تلاشهای در حال انجام برای پیشبرد روند صلح ایفا كنند.»
سخنان دبیر كل اتحادیه عرب، نشان از اهمیت واگرایی موجود در روابط آمریكا و اسرائیل است و به خوبی نشان میدهد كه درواقع سردمداران اسرائیل با اقدام خود در حاشیه سفر بایدن به سرزمینهای اشغالی اعتبار و حیثیت دولت آمریكا را در جهان و بهویژه در میان اعراب نشانه رفتهاند.
شاید بخشی از این واگرایی مربوط به شخص اوباما و ویژگیهای شخصیتی و ریشههای قومی و مذهبی او باشد، چراكه انتخاب اوباما به ریاستجمهوری (با توجه به پیشینه اسلامی او) بازتاب مثبتی در میان راستگرایان اسرائیلی نداشته است. از این رو روزنامه هاآرتص اسرائیل هفته گذشته با چاپ گزارشی از سفر بایدن به مناطق اشغالی ضمن تخطئه دولتمردان آمریكا مینویسد، اوباما در حالی كه در سفرهای خارجی خود تا به حال دو بار به كشورهای اسلامی (تركیه و مصر) سفر كرده و برنامه سفر به اندونزی (پرجمعیتترین كشور اسلامی) را نیز در دستوركار خود قرار داده و در هر دوی این سفرها طی سخنرانیهای مفصل جهان اسلام را خطاب قرار داده، اما تاكنون رئیسجمهور ۴۷ ساله آمریكا برنامه سفری برای اسرائیل در دستوركار خود قرار نداده و در مدت ۱۴ ماه ریاستجمهوری خود هیچگاه افكار عمومی اسرائیل و یهودیان را مورد خطاب قرار نداده است.
از این رو در جریان نخستین سفر جو بایدن بهعنوان معاون رئیسجمهوری آمریكا به اسرائیل، مقامات اسرائیل ضمن اعلام تصمیم خود در گسترش شهركسازیها به دولت جدید آمریكا «دهنكجی» كردند و با این كار، این پیام را به آمریكا و اعراب دادند كه اهمیتی برای ایدههای اوباما قائل نیستند و نهتنها اهمیتی به این موضوع نشان نمیدهند بلكه در برابر آن میایستند.
برخی از تحلیلگران این اقدام دولت اسرائیل را سازمانیافته ندانسته و بر این باورند كه باند «آویگدور لیبرمن» وزیر خارجه اسرائیل پشت سر این قبیل اقدامات قرار دارد. این ناظران با توجه به عملكرد دو ماه پیش معاون وزیر خارجه اسرائیل در توهین به سفیر تركیه بر این باورند كه ایجاد بحران در روابط اسرائیل با متحدان تلآویو كار باند وابسته به لیبرمن بوده و هدف آن خراب كردن تمامی پلهای پشت سر برای صلح بهمنظور نابود كردن هرگونه امید به فرآیند صلح با فلسطینیان است.
از این رو در این مساله نیز چندان بعید نمینماید كه این اقدام و همزمانی اعلام شهركسازیهای جدید با سفر بایدن به اسرائیل در همین چارچوب قابل تحلیل باشد. این موضوع زمانی جدیتر میشود كه اقدام نتانیاهو در تشكیل كمیته حقیقتیاب برای بررسی این موضوع در نظر گرفته شود.
بنا به گزارش هاآرتص، دفتر نخستوزیر اسرائیل با صدور بیانیهای در این باره اعلام كرد كه نتانیاهو تصمیم دارد تیمی تحقیقاتی برای بررسی اتفاقات رخ داده در زمان سفر بایدن به اسرائیل تشكیل دهد. در این بیانیه آمده است: این تیم قوانینی را تدوین خواهد كرد تا از روی دادن مجدد اتفاقات مشابه در آینده جلوگیری شود. نتانیاهو همچنین با حضور هفت تن از وزیران كابینه تشكیل جلسه داد تا در مورد تنشهای دیپلماتیك با دولت اوباما بحث و تبادلنظر كند. رسانههای اسرائیل در این زمینه نوشتند كه انتظار میرود در نشست هفتگی كابینه اسرائیل در روز یكشنبه (دیروز) بیانیهای رسمی در این خصوص صادر شود.
