دكتر ابراهیم متقی :به طور كلی جوزف بایدن در زمره سناتورهای معتدل و نئولیبرال در ساختار سیاسی آمریكا محسوب میشود. بایدن كه سالهای طولانی را بهعنوان سناتور ایفای نقش كرده همواره دارای رویكرد تعادلی در ارتباط با موضوعات منطقهای و بینالمللی بوده است. در شرایط موجود هم بایدن چنین دیدگاههایی را در رابطه با بحرانهای منطقهای ارائه میدهد.
در دورانی كه اوباما به قدرت رسیده تركیب بایدن و اوباما میتواند در پیشبرد سیاستهای استراتژیك آمریكا در فضای منطقهای و بینالمللی نتیجه بخشتر از زمانی باشد كه تیم دیك چنی و جرج بوش در كاخ سفید مسوولیت اداره امور اجرایی را عهدهدار بودند.
سفر بایدن به خاورمیانه را هم باید در دو فضا مورد بررسی قرار داد؛ فضای اول مسائل كشورهای خاورمیانه با ایران است یعنی اینكه چه الگوی رفتاری را اسرائیل، مصر، عربستان سعودی و اردن در رابطه با ایران پیش میگیرند. نكته دومی كه بایدن مورد پیگیری قرار داده مسائل مربوط به فعال سازی مجدد مذاكرات صلح است.
مهمترین مساله این است كه بتوان زمینه بازسازی مذاكراتی را كه برای مدت زمان طولانی در فضای انفعال قرار گرفته بود، به نوعی بازسازی كرده و به این ترتیب شرایط لازم را برای پیشبرد طرح صلح آمریكا در خاورمیانهای كه مبتنی بر سازماندهی فضای دو دولتی است، شتاب بخشید.
به همین دلیل در مذاكراتی كه بایدن با مقامات اسرائیل داشته اولا بر این موضوع تاكید كرده است كه آمریكا كاملا مخالف اقدامات یكجانبه اسرائیل در برخورد با جمهوری اسلامی ایران است. بایدن بر این موضوع تاكید دارد كه اگر اسرائیل چنین اقدامی را انجام دهد ایران از قابلیتهای لازم برای مقابله با اسرائیل و همچنین واكنش نسبت به چنین اقدامی برخوردار است و از همه مهمتر اینكه اراده لازم برای كاربرد قدرت را هم داراست. در چنین شرایطی هرگونه اقدام نظامی اسرائیل، ممكن است مخاطرات استراتژیك را برای منطقه به وجود آورد.
دومین نكتهای كه وجود دارد این است كه چگونه میشود از طریق ائتلاف چند جانبه خاورمیانهای تحرك استراتژیك ایران در ارتباط با موضوعاتی همانند لبنان، عراق و فلسطین كنترل شود.
طبیعی است كه اردن، مصر و عربستان در زمره كشورهایی هستند كه در دورههای قبل با طرح هلال شیعی مخالفت كردند و تلاشهایی برای محدودسازی قدرت شیعیان در تمامی كشورهای خاورمیانه به كار گرفتند؛ این امر یكی از موضوعات بسیاری جدی است كه امریكاییان درصدد پیگیری آن هستند یعنی اینكه فضای ارتباطی ایران با كشورهای منطقه از شرایط همكاریجویانه و ائتلاف خارج شود و در فضای جدال و تعارض نسبی
قرار گیرد.
این مساله را میتوان یكی از دغدغههای جدی اوباما و بایدن دانست؛ هر دوی این موضوعات تاكید بر فضای تعادلی دارد یعنی اینكه اوباما و بایدن به هیچ وجه تمایلی به شكلگیری اقدامات رادیكال كه ابتكار عمل را از دست گروههای میانهرو خارج كند ندارند و در نتیجه به اسرائیلیها توصیه كردهاند كه اقدام نظامی علیه ایران انجام ندهند و از سوی دیگر تلاش میكنند تا موجودیت اسرائیل را توسط كشورهای عربی بهعنوان یك دولت یهودی مورد پذیرش قرار دهند.
به این ترتیب بحثهایی كه مطرح میشود به هیچ وجه منجر به شتاب تعارضات در فضای منطقهای نمیشود و میتوان ویژگیهای شخصیتی و الگوهای رفتاری بایدن را كه در زمره كارگزاران معتدل و لیبرال در آمریكا محسوب میشود، در راستای ایجاد تعادل منطقهای و بازسازی مذاكرات برای حل مشكلات قبل، ازجمله بحث مربوط به دولت خودگردان فلسطین و شناسایی اسرائیل از سوی چنین مجموعهای دانست.
* استاد دانشگاه و تحلیلگر مسائل ایران و آمریكا
آرﺷﯿﻮ بخشهای خبری 
