فرهیختگان: نزدیك به ۱۰ سال است كه متروی تهران افتتاح شده و همه مسوولان و مدیران كشوری و استانی از دور یا نزدیك با فواید مترو آشنا شدهاند و بسیاری از آنها با فكر راهاندازی مترو در دیگر شهرهای كشور افتادهاند اما با اینكه در تعدادی از كلانشهرها از سالهای گذشته بحث مترو جریان یافته و در تعدادی از آنها كارهای اجرایی مترو نیز شروع شده، هنوز شاهد هیچ خطی از قطار شهری در شهرهایی غیر از پایتخت نبودهایم. در شهری مثل مشهد، كار ساخت خط و ایستگاههای مترو پایان یافته اما هنوز خبری از افتتاح راهآهن شهری نیست و در شهری همچون اصفهان، ایجاد خط مترو با انتقادهای طرفداران میراث فرهنگی روبهرو شده است.
متروی مشهد؛ ۱۵ سال انتظار
قطار شهری مشهد با گذشت ۱۵ سال از انعقاد قرارداد خرید واگن، هنوز در ایستگاه افتتاح باقی مانده است و مردم مشهد در انتظار بهرهبرداری از پروژهای هستند كه با گذر زمان احتمال فرسودگی تجهیزات آن میرود. روزی كه برای اولین بار در مشهد سخن از راهاندازی قطار شهری و تامین واگن به میان آمد برگههای تقویم سال ۱۳۷۳ را نشان میداد. آن روز هیچكس تصور نمیكرد قطار شهری مشهد با گذشت بیش از ۱۵ سال هنوز در ایستگاه افتتاح و در سیر انتقال واگن، همان كلمه تكراریای كه در این مدت بارها از زبان مسوولان در سه دوره ریاستجهموری، دو دوره مجلس شورای اسلامی، دو شهردار و مدیریت قطار شهری مشهد به شكلهای گوناگون مطرح شد، باقی بماند. نماینده مردم مشهد در مجلس زیان ملی را پیامد تاخیر چندین ساله در بهرهبرداری قطار شهری مشهد عنوان كرد. جواد آرینمنش در گفتوگو با مهر در مشهد معطل ماندن سرمایههای ملی به دلیل تامین نشدن واگنهای خط یك قطار شهری مشهد را نوعی زیان ملی دانست و افزود: تاخیر در بهرهبرداری پروژههای كلان نظیر پروژه قطار شهری مشهد خسارات و تبعات بسیاری به دنبال داشته است كه ازجمله آن میتوان به معطلی سرمایههای كلان ملی اشاره داشت. نماینده مردم مشهد در مجلس با اشاره به تكمیل زیرساختهای خط یك قطار شهری مشهد اظهار داشت: زیرساختهای خط یك قطار شهری مشهد نظیر ریلگذاری و ساخت ایستگاهها در همان اوایل پروژه آماده شد اما متاسفانه به دلیل كمكاری مسوولان در اجرا و تامین واگن مورد نیاز، شاهد این تاخیر چندین ساله هستیم. آرینمنش در رابطه با نگاه مجلس برای تامین اعتبارات مورد نیاز در راهاندازی پروژه قطار شهری مشهد گفت: در این مدت و از همان ابتدای مطرح شدن پروژه قطار شهری مشهد در مجلس هفتم تاكنون از سوی نمایندگان برای تامین اعتبارات مورد نیاز این طرح پیگیریهای لازم صورت گرفت و میتوان گفت مجلس در تامین اعتبارات پروژه قطار شهری مشهد كوتاهی نكرده است. او تاخیر ۱۵ ساله برای تامین واگن خط یك قطار شهری مشهد را عدم مبانی اصولی و برنامهریزی به شكل كامل اجرا نشده دانست كه در این راستا و به منظور جلوگیری از این تاخیر سعی شده است، اجرای خط دو قطار شهری مشهد با اصول و برنامهریزی پیشرفت داشته باشد و امیدواریم با تجربه كسب شده مشكلات و چالشهای ایجاد شده در بهرهبرداری خط یك قطار شهری مشهد، در راهاندازی خطوط دو و سه قطار شهری مشهد پدیدار نشود.
متروی اصفهان؛ مواظب میراث فرهنگی باشید
متروی اصفهان در روزهای اخیر باز هم با خبرهایی در حوزه میراث فرهنگی روبهرو شده است. حدود یك سال پیش بود كه حفاری تونل متروی اصفهان از كنار سیو سه پل گذشت و البته اعلام شد كه این اتفاق كاملا غیر عمدی بوده است. در روزهای اخیر نیز دوباره خبر عبور مترو از زیر خیابان چهارباغ منتشر شده و موجب اعتراض دوستداران میراث فرهنگی غنی اصفهان شده است. متروی اصفهان در مرحله حفر تونل است و هنوز به مرحله خرید واگن نرسیده اما همین حفاری هم تا به حال، بسیار خبرساز بوده است.
متروی تبریز؛ وعدهها محقق نمیشود
از آغاز اجرای پروژه قطارشهری تبریز تاكنون ۳۰۸ میلیارد تومان از طرف دولت به این پروژه تزریق شده كه حدود ۴۵ میلیارد تومان در زمان دولت هشتم و ۲۶۳ میلیارد تومان دیگر نیز در زمان دولت نهم تخصیص یافته است. عبابافی مدیرعامل متروی تبریز در ماه گذشته درباره متروی تبریز اعلام كرد كه دولت دهم برای سال آینده ۲۱۰ میلیارد تومان بودجه پیشبینی كرده است. او گفت: مجلس هشتم و دولت نهم بیش از پنج برابر دولت و مجلس قبلی برای پروژه قطار شهری تبریز اعتبار واریز كردهاند و این عامل باعث جهش و پیشرفت این پروژه و نشان از اهمیت دادن دولت به این مقوله است. عبابافی، نبود توانایی شهرداریهای شهرستانها در تحقق نصف هزینههای قطار شهری را عامل دیگری برای عقبافتادگی پروژه قطارشهری عنوان و تصریح كرد: رقم ۲۱۰ میلیارد تومانی كه دولت برای هزینههای قطار شهری تبریز در سال ۱۳۸۹پیشبینی كرده است بسیار فراتر از تواناییهای مالی شهرداری تبریز و امكانات آن است و نشان از ناتوانی شهرداری در دادن سهم خود برای هزینههای عملیاتی مترو است. او گفت: در طول ۵/۳ سال گذشته كه در قطار شهری تبریز فعالیت دارم، بودجهها و مصوباتی كه شورای اسلامی شهر تبریز برای قطارشهری این شهر تصویب كرده از سوی شهرداری محقق نشده است. حتی در سالهای ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶ كه شهرداری تبریز مدعی تحقق صد درصدی بودجههای خود بوده نیز نتوانسته یا نخواسته اعتبارات مربوط به بخش مترو را بپردازد.
متروی اهواز؛ نشست تونل
متروی اهواز در حال حفاری است و مسوولان شهری این شهر، مدام اخبار و اطلاعات پیشرفت مراحل اجرایی این خطوط را به رسانهها ارائه میكنند. چندی پیش نیز در مرحله حفاری یكی از تونلها، تونل با ریزش روبهرو شد كه مهندسان آن را جزو كار حفاری دانستند. خط متروی اهواز به دو فاز تقسیم شده كه فاز نخست آن از سهراهی فرودگاه تا خیابان نادری و فاز دوم نیز از میدان ساعت تا بیمارستان شهید بقایی است. فاز نخست متروی اهواز پیشرفت خوبی داشته و لازم است كه دو ایستگاه خیابان نادری نیز ساخته شود. شهردار اهواز در این باره میگوید: دستگاههای حفاری روزانه ١٥ متر حفاری میكنند. ساخت هر ایستگاه متروی اهواز نیز ١٠ تا ١٥ میلیارد تومان هزینه داشته و یك تا ٥/١سال نیز به طول میانجامد. او تاكید كرد: برای پیشگیری از معضلات ترافیكی پس از بسته شدن خیابان نادری نیز دو كار انجام دادیم. ابتدا زمینی را خارج از خیابان نادری به قطار شهری اختصاص دادیم تا فعالیتهای اولیه را ابتدا در آن مكان انجام دهند و پس از آماده شدن مقدمات، خیابان نادری بسته شود. با این كار خیابان نادری حدود سه ماه دیرتر بسته شد.
متروی شیراز؛ نصب ریل
متروی شیراز به تدریج در حال تكمیل شدن است. پیشبینی میشود كه پس از افتتاح متروی مشهد، شیراز شهر بعدیای باشد كه صاحب مترو میشود. فرجالله رجبی مدیرعامل سازمان قطار شهری شهرداری شیراز از آغاز عملیات ریلگذاری بخش روباز قطار شهری شیراز خبر داده و گفته است: با انجام ریلگذاری قسمت روباز مترو شیراز، بزرگترین پروژه شهری شیراز وارد مرحله جدیدی شد. او گفت: با تمهیدات به عمل آمده و خرید ریل از كشورهای ایتالیا و اتریش، عملیات ریلگذاری دو كیلومتر از مسیر قطار شهری شیراز آغاز شده كه امیدواریم با نصب تجهیزات در آیندهای نزدیك شاهد راهاندازی هرچه سریعتر قسمتی از فاز اول این پروژه باشیم. در حال حاضر ۲۱ ایستگاه در حال ساخت بوده كه عملیات اجرایی هفت ایستگاه در سال جاری به پایان خواهد رسید.
متروی كرمانشاه؛ مترو یا مونوریل
مسوولان شهری كرمانشاه هنوز به این نتیجه نرسیدهاند كه برای این شهر، مترو احداث شود یا مونوریل. دیروز ایسنا نوشت كه این روزها در بخشهایی از شهر كرمانشاه حفاریهایی به منظور مطالعات ژئوتكنیك و ژئوفیزیك مونوریل به چشم میخورد، اما برخی كارشناسان معتقدند مونوریل گزینه مناسبی برای سیستم حملونقل شهری كرمانشاه نیست. مسوولان و كارشناسان به بیان نظرات و پیشنهادهای خود در ارتباط با امكان استفاده یا عدم استفاده از انواع سیستمهای حملونقل شهری همانند «مونوریل»، «BRT»، «مترو»، «LRT» در شهر كرمانشاه برای برطرف كردن معضل ترافیك با توجه به روند افزایشی خودرو در این شهر میپردازند.
ارومیه، قم، یزد و اراك: ما هم مترو میخواهیم
با اینكه در تعدادی از شهرهای ایران، مترو وارد مراحل اجرایی شده اما تعدادی از شهرهای دیگر نیز به فكر راهاندازی قطار شهری افتادهاند. یزد یكی از همین شهرها است. شهردار یزد در این باره میگوید: اجرای مترو بهعنوان بهترین وسیله حملونقل عمومی كه بیشترین ظرفیت جابهجایی مسافر را دارد، در شهر یزد قطعی شد. سیدعلیاكبر میروكیلی اوایل امسال میگفت: مترو توسعه است و در شهری مانند یزد كه وجهه جهانی دارد و تاریخیترین شهر خشتی زنده دنیا محسوب میشود، مصمم به اجرای آن هستیم. او با اشاره به اینكه مطالعات جامع طرح حملونقل ترافیك شهر یزد مراحل پایانی خود را طی میكند، میگوید: تا این مرحله مسیرهای حملونقل انبوه كاملا مشخص شده و شهرداری براساس آن قراردادی را از نوع EPCF یعنی، هم طرح، هم اجرا و هم تامین منابع مالی با شركت خاتمالانبیا منعقد كرده است تا مطالعات مربوط با نوع استفاده از حملونقل ریلی انجام شود. میروكیلی با اشاره به وجود آثار تاریخی با ارزش در یزد تاكید میكند: برای جلوگیری از خسارت لرزش قطار زیرزمینی به این آثار با ارزش كه یكی از پیشفرضهای طرح مطالعاتی نیز است، باید فاصله مناسب رعایت شود. پروژه حملونقل ریلی، پروژههای ادامهدار خواهد بود كه در تكمیل آن میتوان از نوعی اتوبوس سریعالسیر، قطار سبك شهری و مونوریل نیز به صورت تلفیقی و كمكی هم استفاده كرد.
همچنین مسوولان استان مركزی هم به فكر راهاندازی مترو در اراك افتادهاند. در مهر ماه امسال اعضای شورای اسلامی شهر اراك بر پیشبینی مكان استفاده از مترو در شهر اراك، تاكید كردند. سیدعلی قائممقامی، عضو شورای شهر اراك در یكی از جلسات شورا در مهر ماه امسال گفت: با توجه به رشد فزایندهای كه در مسائل شهرنشینی وجود دارد، باید با برنامهریزی برای آینده و چالشهایی كه امكان دارد در آینده به وجود آید، تصمیم مناسبی گرفته شود. رشد جمعیت، نیاز به استفاده از مترو و مونوریل در آینده را قطعی میكند كه شورای شهر اراك باید تصمیم لازم را برای مترو بگیرد. باید مكان مناسب برای ساخت ایستگاه مترو در نظر گرفته شود تا در آینده در این زمینه مشكل خاصی بهوجود نیاید. قائممقامی با بیان اینكه وقت قانونی طرح تفصیلی شهر اراك به پایان رسیده است، گفته بود: كمیسیون ماده پنج برای بازنگری در این طرح حتما تشكیل میشود كه باید در این رابطه اعضای شورای شهر حاضر در كمیسیون ماده پنج تصمیم لازم را اتخاذ كنند. ارومیه نیز ازجمله شهرهایی است كه مسوولان شهری آن از احداث مترو در این شهر، استقبال كردهاند. در آبانماه امسال رئیس شورای اسلامی شهر ارومیه گفت: باتوجه به كلانشهر شدن ارومیه لزوم مطالعات جدی مترو ضرورتی اجتنابناپذیر است. پرویز جلیلی گفت: ارومیه دومین شهر بعد از تهران بهعنوان شهر پرخودرو در كشور است و با توجه به مشكل ترافیك عدم وجود مترو این مشكل را دوچندان میكند. شهرداری قم نیز به خوبی توانسته مسوولان كشوری را قانع كند كه این شهر با جمعیت و نیازهایی كه دارد، حتما باید دارای مترو باشد و اخیرا نیز در دولت مصوبهای برای تخصیص بودجه به متروی پایتخت مذهبی تصویب شده است.
