شيرين احمدنيا:به گفته نايبرئيس كميسيون بهداشت مجلس، آخرين آمار مبتلايان به ويروس ايدز در كشور 20 هزار نفر است اما طبق اعلام سازمان بهداشت جهاني تعداد واقعي مبتلايان به اين ويروس در كشور را بايد پنج تا هفت برابر اين ميزان يعني بيش از 100 هزار نفر برآورد كرد.
حسينعلي شهرياري چندي پيش در گفتوگو با فارس اعلام كرد: «وزارت بهداشت يكسري كارها را براي كنترل بيماري ايدز در كشور انجام داده است اما تاكنون گزارشي دقيق و كامل از وضعيت اين بيماري در كشور، حتي به مجلس نيز ارائه نشده كه براساس آن بتوان درباره وضعيت واقعي اين بيماري در كشور اظهارنظر كرد. افراد زيادي بهخصوص گروههاي جوان در معرض ابتلا به اين بيماري هستند. افراد مبتلا به اين بيماري نيز از ترس از دست دادن موقعيت، شغل و جايگاه خود و طرد از جامعه معمولا بيماري خود را اطلاع نميدهند، بسياري از آنان نيز حتي خودشان از بيماري و ابتلا به ويروس ايدز آگاه نيستند به همين علت به راحتي ممكن است بيماري را از طريق دندانپزشكي يا طرق ديگر به ديگران انتقال دهند.»
او تاكيد كرد: «اطلاعرساني و آموزش درباره انتقال ويروس ايدز بايد در سطح دبيرستان و بهصورت چهره به چهره بدون هر گونه پردهپوشي در جامعه انجام شود، در عين حال اگر چه اقداماتي براي كنترل اين بيماري بين معتادان تزريقي انجام شده اما گروه ديگري كه افراد روسپي هستند، تحت هيچ نظارت و آموزشي نيستند و به راحتي ميتوانند اين بيماري را به ديگران منتقل كنند، زيرا اينگونه اعمال معمولا بهصورت مخفيانه انجام ميشود چون هيچ مركز رسمياي براي آنها وجود ندارد.
در سخنان اين مسوول كشور به نكات مهمي اشاره شده، كه در زير ميآيد:
- ضرورت دستيابي به آمار دقيق
- ضرورت اطلاعرساني موثر از سنين پايين
- ضرورت شناسايي گروههاي در خطر
- پيامدهاي اجتماعي سوء ابتلا شامل طرد و از دست دادن پايگاه اقتصادي- اجتماعي
در ارتباط با گسترش اين تهديد ما بايد در موارد زير را در نظر داشته باشيم:
- تابو بودن يك امر به لحاظ اجتماعي مانع فرهنگياي است كه امكان اطلاعرساني را محدود كرده و ميكند. هنوز بسياري از افراد راههاي انتقال را به درستي نميشناسند چون به امور جنسي مربوط ميشود.
- شواهدي وجود دارد كه روابط جنسي در سنين پايين ميان جوانان بدون نظارت و بدون محافظت برقرار ميشود.
- آموزش بهداشت جنسي محدود است و همين امر منجر به اين مساله ميشود كه منبع كسب اطلاعات در اين زمينه از منابع درست آن كه ميتواند آموزگاران، والدين، پزشكان، سلامت ياران، كتب و منابع فرهنگي رسمي و تاييد شده باشد به سمت منابع گمراهكننده چون فيلمها و تصاوير پورنوگرافي سوق پيدا کند.
در منابع غيررسمي، آن دسته از شيوههاي برقراري رابطه جنسي كه خطرآفرين و لطمه زننده است و ميتواند موجب گسترش ايدز شود نمايش و آموزش داده ميشود.
- شرعي بودن رابطه كافي نيست.
- برخي تصور ميكنند كه اگر روابط جنسي در چارچوب شرع انجام شود كافي است. براي اينكه افراد از انتقال ويروس اچآيوي مصون باشند واقعيت اين است كه رعايت اصول شرعي براي پيشگيري كافي نيست. در ازدواج موقت امكان انتقال ويروس وجود دارد...
- نقش وسيله پيشگيري موثر.
- در تبليغات پيشگيري از بارداري بر نقش پیشگیری تاكيد ميشود اما تاكيدي چندين برابر براي نقش وسائل پيشگيري از بارداري در پيشگيري از ابتلاي به ويروس اچآيوي/ ايدز نيز ضرورت دارد.
- ما با اين مشكل مواجه هستيم كه تبليغات ما به دليل تابو بودن مساله رابطه جنسي در تاكيد بر اين وسيله نيز دچار محدوديت ميشود.
- شعار ABC
- توصيه به خويشتنداري از ورود به فعاليت جنسي تا ازدواج.
- پايبندي به يك شريك جنسي.
- استفاده از وسایل پیشگیری .
- در حالي كه در دنيا در سطح مدارس، دانشگاهها، رسانههاي جمعي، كتابخانههاي عمومي، مراكز آموزشي و تفريحي مدام تبليغات و آموزشهاي لازم براي عموم افراد ارائه ميشود ما همچنان در اطلاعرساني محدوديت داريم.
- نابرابري شرايط زنان و مردان از نظر ابتلا و آسيبپذيري.
ميان زنان و مردان در ابتلا به اين ويروس تفاوت وجود دارد كه از دو منظر ميتوان آن را بررسي كرد:
الف- جسماني:
ب- اجتماعي اقتصادي:
- زنان در شرايط زندگي از نظر قدرت و پول در شرايط پايينتري قرار دارند كه اين نابرابري به فضاي عرصه خصوصي و روابط جنسي نيز تسري مييابد. بنابراين زنان نميتوانند شوهران خود را وادار به استفاده از وسایل پیشگیری كنند تا از خود در برابر مرداني كه ممكن است ناقل ويروس باشند، حمايت كنند. در آفريقا به همين دليل، شمار زنان مبتلا به سرعت افزايش يافته است.
بعد از ابتلا
ميدانيم كه در مورد ايدز در حال حاضر، تنها ميتوان به پيشگيري قائل بود و درماني برايشناسايي ارائه نشده است. بنابراين تمام تلاشمان معطوف به اين است كه افراد درگير نشوند، اما به هر حال، عدهاي از افراد درگير اين ويروس شدهاند و بايد به فكر آنها نيز باشيم.
لزوم گسترش حمايت اجتماعي
شايد يكي از مهمترين نگرانيها در ارتباط با مبتلايان، انگ و برچسبي است كه برخي از افراد جامعه بيرحمانه به آنان ميزنند و زندگي را در شرايط ابتلا بيش از پيش براي آنها دشوار و تحملناپذير ميكنند.
گرچه بسياري از افراد از جمله پزشكان و پرستاران از شيوههاي ابتلا يا انتقال ويروس خبر دارند اما به محض مطلع شدن از اينكه فردي اين ويروس را در بدن خود دارد او را طرد ميكنند، از خدمترساني به او خودداري كرده و حتي از كار و زندگي عادي محروم ميكنند. در حالي كه بسياري از اين افراد بدون اينكه مرتكب جرمي يا تقصيري يا گناهي شده باشند به اين شرايط گرفتار آمدهاند. آنها ميتوانند هر كسي از دوستان يا اقوام ما بوده باشند. اگر حمايت درستي صورت ندهيم افراد مبتلا را به سمت رفتارهاي انتقامجويانه سوق ميدهيم، يا اينكه باعث ميشويم آنها مبتلا بودن خود را پنهان كنند كه اين خود عواقب جبرانناپذيري در پي دارد. هنوز امكان اين وجود ندارد كه افرادي كه در شرف ازدواج هستند شركاي زندگي خود را ملزم به انجام تستهاي مربوطه كنند و اصولا اين كار، به دلايل مختلف عملي هم نيست. ما تنها ميتوانيم به صداقت افراد اميدوار و متكي باشيم، در حالي كه ممكن است خود آنها هم از آلوده بودن خود مطلع نباشند.
در قبال ايدز، هر كسي مسوول است اطلاعرساني كند، آموزش دهد و حمايت كند. برخي گروههاي جامعه بيشتر در معرض خطر هستند اما شايد مهمترين تهديد امروز در مورد جوانان اين كشور است كه ضرورت اقدام فوري و موثر را تشديد ميكند.
جوانان ممكن است كنجكاو باشند، يا ممكن است نگران باشند كه آيا در معرض خطر بوده يا هستند. بايد شرايط امني براي آنها فراهم آوريم تا بدانند در صورت نگراني از كجا ميتوانند اطلاعات درستي در اين زمينه كسب كنند و در شرايط احساس امنيت به آنجا مراجعه كرده، سوال كنند و اطمينان بيابند. هماكنون مراكز مشاوره ايدز وجود دارد كه افراد بدون نياز به نام و نشاني ميتوانند سوال كرده يا اقدام به آزمايش كنند اما خيلي از افراد حتي تحصيلكردهها از وجود اين مراكز بيخبرند يا نگران مراجعه يا تماس با آنها هستند. بنابراين ميتوانيد با شماره تلفنهاي 66038921 و 66025731 با اين مراكز تماس حاصل کنید.
*جامعهشناس پزشكي، عضو هياتعلمي دانشگاه علامه طباطبايي
عضو هياتمديره و مديرگروه جامعهشناسي پزشكي انجمن جامعهشناسي ايران
بخشهای خبری 
