سعید اركانزادهیزدی:دانشگاههای كشور در زمینه علوم انسانی باید همانند چند دانشگاه كه علوم انسانی را در قالب معارف اسلامی ارائه كردهاند، عمل كنند. در علوم انسانی نظریات بومی چندانی نداریم و باید با مهندسی معكوس نظریاتی را كه مورد نیاز جامعه است و با فرهنگ ما تناسب دارد، تولید كنیم. دیروز نشست خبری معاونان فرهنگی و دانشجویی وزارت علوم برگزار شد و غلامرضا خواجهسروی معاون فرهنگی وزارت علوم به سوالات خبرنگار فرهیختگان درباره علوم انسانی بومی نیز پاسخ گفت. در این نشست، معاون فرهنگی و اجتماعی وزیر علوم درباره علوم انسانیای كه در دانشگاههای كشور تدریس میشود، گفت: علوم انسانیای كه در دانشگاههای ما ارائه میشود شامل نظریاتی است كه از فرهنگهای دیگر وارد شده است و متناسب با نیازهای كشور نیست.
خبرنگار فرهیختگان از معاون فرهنگی وزیر علوم پرسید كه آیا معاونت فرهنگی میتواند نظریاتی را كه در هر یك از رشتههای علوم انسانی متناسب فرهنگ كشور است و نظریات بومی آن رشته را فهرست كند و در سایت خود قرار دهد؟ كه غلامرضا خواجهسروی پاسخ داد: «اگر واقعا نظریات در علوم انسانی وجود داشت كه خیلی خوب بود. در این حوزه ما ادبیات علمی بومی كمتر داریم. منظور ما میتواند نوعی ادبیات تطبیقی باشد به این صورت كه نظریات كشورهای دیگر را مطرح كنیم و سپس بگوییم كه كدامیك از این نظریات مطلوب كشور ما است و كدام یك مطلوب نیست. در این زمینه ما فقر ادبیات و نظریه داریم. ما باید به سمت تولید این نظریات پیش برویم. در این مورد هم چارهای نخواهیم داشت كه علوم انسانی غرب را خیلی خوب بشناسیم و فرهنگ اسلامی خود را نیز بشناسیم و از میان نظریات دست به انتخاب بزنیم. پیشنهاد ما این است كه در این زمینه باید روش مهندسی معكوس را پیش ببریم. یعنی علوم انسانی بهصورت «معارف اسلامی و...» باشد و چندبعدی پیش برود. برخی از دانشگاههای ما همچون دانشگاه امام صادق و دانشگاه باقرالعلوم قم از این شیوه شروع كردهاند و به نظریهپردازی نیز رسیدهاند. این نوعی سرمایهگذاری است و روش خاص خود را دارد. ما باید برای این كار بسیاری از دروس را دستكاری كنیم، سقف واحد را برداریم و دروسی را تدریس كنیم كه هویت اسلامی پایه ما را ارائه كند و سپس براساس دیگر نظریات دست به انتخاب بزنیم.» معاون فرهنگی وزارت علوم در پاسخ به سوال دیگر خبرنگار فرهیختگان درباره اضافه كردن اولویت تربیت سیاسی در میان اولویتهای برنامه عملیاتی دانشگاههای تمدنساز، گفت: «در ۱۱ اولویت تعیینشده قبلی بحث سیاسی هیچ تصریحی نشده بود و سیاست در حوزه فرهنگ دیده شده بود. اما تصمیم گرفته شد این اولویت در كنار اولویتهای دیگر نیز باشد. ما برای تربیت كادر سیاسی جمهوری اسلامی نیز باید این كار را انجام میدادیم كه بنا شد در اولویتهای ما قرار بگیرد.»
در تیرماه امسال كانونهای فرهنگی و هنری دانشگاهها با اساسنامه جدیدی روبهرو شده بودند كه به گفته برخی از مسوولان كانونها، دارای محدودیتها و نظارتهای بیشتری است. معاون فرهنگی وزیر علوم در پاسخ به سوال خبرنگار فرهیختگان درباره محدود شدن فعالیتهای كانونهای فرهنگی و هنری نیز گفت: «كانونهای فرهنگی و هنری با اصلاح آییننامه برخی از كانونهای فرهنگی- هنری معتقد بودند كه دانشگاهها همكاری لازم را با آنها انجام نمیدهند و از سوی دیگر دانشگاه نیز انتظاراتی از كانونهای فرهنگی- هنری دارند. در گذشته در این زمینه آییننامه مشخصی وجود نداشت. شورای عالی انقلاب فرهنگی با ورود به این بحث یك سند بالادستی تهیه كرد و وزارت علوم نیز براساس همان آییننامه كانونهای فرهنگی و هنری را اصلاح كرد. در این آییننامه ساختارهای قبلی حذف نشده است. اكنون یك گروه ناظر در دانشگاه تشكیل میشود كه مهمترین هدف آن كمك در تقویت كانونهای فرهنگی و هنری است و در همین زمینه مدیركل فرهنگی وزارت علوم نیز موظف شده در دوره جدید بهعنوان همكار این كانونها حضور پررنگتری در برنامههای فرهنگی و هنری داشته باشند.»
خبرنگار فرهیختگان از محمود ملاباشی معاون دانشجویی وزیر علوم نیز درخصوص تعداد دانشجویان مهاجر به كشورهای غربی برای تحصیل پرسید. چندی پیش معاون پژوهشی دانشگاه صنعتیشریف، آمار منتشرشده درباره مهاجرت نخبگان را غیرواقعی دانسته بود. ملاباشی در اینباره گفت: «آمار ما مربوط به كسانی است كه به معاونت دانشجویی مراجعه میكنند و متقاضی تسهیلات خروج از كشور هستند. این آمار به تفكیك رشتهها و سال تحصیلی موجود است ولی اما ما نمیدانیم كسانی كه احتیاج به تسهیلاتی مثل معافیت سربازی ندارند، چه تعدادی هستند. اما وزارت خارجه دارای معیاری برای دانشجویان مشغول به تحصیل در سراسر دنیا است كه این آمار به ما میگوید حدود ۶۰ هزار دانشجوی ایرانی در خارج از ایران در حال تحصیل هستند. آمار این دانشجویان را هم به تفكیك كشورهای مختلف داریم. البته از این تعداد حدود ۴۵ هزار دانشجو در مقطع كاردانی و كارشناسی هستند. یعنی میتوان گفت كه مهاجرت نخبگان برای ۱۵ هزار نفر اتفاق میافتد.»
معاون دانشجویی وزیر علوم گفت: «الان در كشور مالزی شش هزار دانشجو، در اوكراین چهار هزار دانشجو و در هند ۷ هزار و ۵۰۰ دانشجو داریم. این آماری است كه رایزنهای علمی با دادن تسهیلات به دانشجویان ارائه میكنند. جمع این آمار در كشورهای مختلف زیر ۶۰ هزار دانشجو است.»
