مازیار آقازاده:شاید مهمترین نكتهای كه بتوان در نگاه اولیه به انتخابات عراق مورد توجه قرار داد، مشاركت گسترده و بالای عراقیها در این انتخابات علیرغم فعالیتها و تهدیدات تروریستی هفتهها و ماههای اخیر در این كشور بود كه بنا به اذعان بسیاری از ناظران هدفی جز دلسرد كردن شهروندان عراقی از مشاركت در انتخابات و ضربه به دموكراسی نوپای این كشور را دنبال نمیكرد.
مردم عراق روز یكشنبه با مشاركت بالای خود در انتخابات نشان دادند كه به سیستم و نظام سیاسی خود علی رغم تمام مشكلات و ناامنیها اعتماد دارند و تهدیدات گروههای شبه نظامی و تروریستی را بر خلاف اینكه روزانه با كشته و زخمی شدن تعدادی از شهروندان بیگناه این كشور در جریان عملیاتهای تروریستی، لمس میكنند، وقعی نمینهند. این مهمترین نكتهای است كه در نگاه نخست به انتخابات عراق پس از گذشت هفت سال از سرنگونی رژیم غیرمردمی صدام، رخ مینماید.
رقابت آزاد احزاب و جریانهای سیاسی عراق كه به نوبه خود در حد استانداردهای متعارف و پذیرفته شده جهانی است، استانداردی بالاتر از بسیاری از كشورهای عربی خاورمیانه است. به عبارت بهتر علیرغم اینكه در عراق ظرفیتهای قانونی بالایی برای مشاركت سیاسی شهروندان تعریف شده، اما جامعه سنتی عراق هنوز به آن حد از بلوغ برای بهرهمندی از مواهب یك ساختار دموكراتیك نرسیده است و این دقیقا همان نكتهای است كه آینده سیاسی این كشور خاورمیانهای را در هالهای از ابهام قرار داده است.
ساختار دموكراتیك دولت و قانون اساسی عراق در حالی است كه در بسیاری از كشورهای عربی همجوار این كشور نظامهایی سنتی یا اقتدارگرا حاكمند كه نه از قانون اساسی دموكراتیك در آنها خبری است و نه اینكه امكان مشاركت سیاسی برای شهروندان امری متعارف و پذیرفته شده است. از این رو عراق امروز، تبدیل به آزمایشگاهی برای آزمون «دموكراسی عربی» شده است كه هرگونه شكست یا پیروزی در این آزمون نهتنها بر سرنوشت مردم عراق بلكه بر دورنمای استقرار دموكراسی در كشورهای منطقه تاثیرگذار است.
با توجه به این تاثیرگذاری، بسیاری از كشورهای منطقه كه در آنها خاندانهایی سنتی یا نظامهایی اقتدارگرا حاكمند نظر مثبتی به تحولات دموكراتیك رویداده در عراق ندارند و به جای توجه به ماهیت دموكراتیك دولت عراق، بیشتر در پی برجستهسازی ناامنیها و خشونتهای جاری در این كشور هستند تا به شهروندانشان بباورانند كه برای زیستن در فضایی امن (كه طبیعتا در دوگانه امنیت – آزادی، ترجیح بیشتر انسانها امنیت خواهد بود) باید به حاكمیتهای تحمیلی و خاندانی تن در دهند و عطای آزادی را به لقای خشونت، ترور و ناامنی و... ببخشند !
در چنین فضایی است كه اگر نهال نوپای دموكراسی در عراق بارورتر شده و عراق تبدیل به الگویی برای كشورهای عربی همجوار گردد، بیشترین چالش نرمافزاری متوجه نظامها و دولتهایی خواهد بود كه با تكیه بر زور سعی در تحمیل حاكمیت خود بر ملتهای منطقه دارند.
به باور راقم این سطور عراق هر مشكلی كه داشته باشد و صرف نظر از اینكه چه كسی بر این كشور حكومت میكند، در رحم خود حامل جنین «دموكراسی» است و تا زمانی كه قلب این جنین در بطن عراق میتپد، این شانس برای ملتهای منطقه است كه از این كشور عربی – اسلامی الگو بگیرند و در صورت سقط جنین دموكراسی در عراق باید تا مدتها با آرمانهایی چون دموكراسی و حكومت قانون خداحافظی كرد.
اما در صورتی كه جنین دموكراسی در عراق پای سالم به این دنیا بگذارد، بدون هیچ شكی این كشور تبدیل به الگویی برای كشورهای عربی خاورمیانه خواهد شد و تقاضای شهروندان دیگر كشورهای عربی منطقه از دولتها و حاكمان خود را افزایش خواهد داد و نخبگان حاكم در كشورهای عربی منطقه مجبور خواهند بود در مقابل سیل تقاضای شهروندان خود سر تسلیم فرود آورند.
به عبارت بهتر اهمیت برگزاری انتخابات در عراق جدا از اینكه چه كسی میبرد و چه كسی به قدرت میرسد؟ و... در همین نكته نهفته است. در این نگاه مهم نیست كه چه كسی به قدرت میرسد، بلكه مهم، رعایت سازوكارهای «حكمرانی خوب»، قانون و الزامات رقابت دموكراتیك است كه در این صورت هر نتیجهای كه از این فرآیند حاصل شود به تقویت جبهه تحولخواهان در كشورهای عربی خاورمیانه خواهد انجامید.
حضور گسترده عراقیها در این مرحله از انتخابات پارلمانی علی رغم تمامی مرارتها و ناامنیها و تهدیدات «تاریك اندیشان»، نوید آیندهای بهتر برای عراقیها و برای مردم منطقه را میدهد و این امر نهتنها یك موفقیت برای تمامی مردم عراق بلكه یك پیروزی برای تمامی تحولخواهان در كشورهای عربی منطقه است.
