مازيار آقازاده:شايد مهمترين نكتهاي كه بتوان در نگاه اوليه به انتخابات عراق مورد توجه قرار داد، مشاركت گسترده و بالاي عراقيها در اين انتخابات عليرغم فعاليتها و تهديدات تروريستي هفتهها و ماههاي اخير در اين كشور بود كه بنا به اذعان بسياري از ناظران هدفي جز دلسرد كردن شهروندان عراقي از مشاركت در انتخابات و ضربه به دموكراسي نوپاي اين كشور را دنبال نميكرد.
مردم عراق روز يكشنبه با مشاركت بالاي خود در انتخابات نشان دادند كه به سيستم و نظام سياسي خود علي رغم تمام مشكلات و ناامنيها اعتماد دارند و تهديدات گروههاي شبه نظامي و تروريستي را بر خلاف اينكه روزانه با كشته و زخمي شدن تعدادي از شهروندان بيگناه اين كشور در جريان عملياتهاي تروريستي، لمس ميكنند، وقعي نمينهند. اين مهمترين نكتهاي است كه در نگاه نخست به انتخابات عراق پس از گذشت هفت سال از سرنگوني رژيم غيرمردمي صدام، رخ مينمايد.
رقابت آزاد احزاب و جريانهاي سياسي عراق كه به نوبه خود در حد استانداردهاي متعارف و پذيرفته شده جهاني است، استانداردي بالاتر از بسياري از كشورهاي عربي خاورميانه است. به عبارت بهتر عليرغم اينكه در عراق ظرفيتهاي قانوني بالايي براي مشاركت سياسي شهروندان تعريف شده، اما جامعه سنتي عراق هنوز به آن حد از بلوغ براي بهرهمندي از مواهب يك ساختار دموكراتيك نرسيده است و اين دقيقا همان نكتهاي است كه آينده سياسي اين كشور خاورميانهاي را در هالهاي از ابهام قرار داده است.
ساختار دموكراتيك دولت و قانون اساسي عراق در حالي است كه در بسياري از كشورهاي عربي همجوار اين كشور نظامهايي سنتي يا اقتدارگرا حاكمند كه نه از قانون اساسي دموكراتيك در آنها خبري است و نه اينكه امكان مشاركت سياسي براي شهروندان امري متعارف و پذيرفته شده است. از اين رو عراق امروز، تبديل به آزمايشگاهي براي آزمون «دموكراسي عربي» شده است كه هرگونه شكست يا پيروزي در اين آزمون نهتنها بر سرنوشت مردم عراق بلكه بر دورنماي استقرار دموكراسي در كشورهاي منطقه تاثيرگذار است.
با توجه به اين تاثيرگذاري، بسياري از كشورهاي منطقه كه در آنها خاندانهايي سنتي يا نظامهايي اقتدارگرا حاكمند نظر مثبتي به تحولات دموكراتيك رويداده در عراق ندارند و به جاي توجه به ماهيت دموكراتيك دولت عراق، بيشتر در پي برجستهسازي ناامنيها و خشونتهاي جاري در اين كشور هستند تا به شهروندانشان بباورانند كه براي زيستن در فضايي امن (كه طبيعتا در دوگانه امنيت – آزادي، ترجيح بيشتر انسانها امنيت خواهد بود) بايد به حاكميتهاي تحميلي و خانداني تن در دهند و عطاي آزادي را به لقاي خشونت، ترور و ناامني و... ببخشند !
در چنين فضايي است كه اگر نهال نوپاي دموكراسي در عراق بارورتر شده و عراق تبديل به الگويي براي كشورهاي عربي همجوار گردد، بيشترين چالش نرمافزاري متوجه نظامها و دولتهايي خواهد بود كه با تكيه بر زور سعي در تحميل حاكميت خود بر ملتهاي منطقه دارند.
به باور راقم اين سطور عراق هر مشكلي كه داشته باشد و صرف نظر از اينكه چه كسي بر اين كشور حكومت ميكند، در رحم خود حامل جنين «دموكراسي» است و تا زماني كه قلب اين جنين در بطن عراق ميتپد، اين شانس براي ملتهاي منطقه است كه از اين كشور عربي – اسلامي الگو بگيرند و در صورت سقط جنين دموكراسي در عراق بايد تا مدتها با آرمانهايي چون دموكراسي و حكومت قانون خداحافظي كرد.
اما در صورتي كه جنين دموكراسي در عراق پاي سالم به اين دنيا بگذارد، بدون هيچ شكي اين كشور تبديل به الگويي براي كشورهاي عربي خاورميانه خواهد شد و تقاضاي شهروندان ديگر كشورهاي عربي منطقه از دولتها و حاكمان خود را افزايش خواهد داد و نخبگان حاكم در كشورهاي عربي منطقه مجبور خواهند بود در مقابل سيل تقاضاي شهروندان خود سر تسليم فرود آورند.
به عبارت بهتر اهميت برگزاري انتخابات در عراق جدا از اينكه چه كسي ميبرد و چه كسي به قدرت ميرسد؟ و... در همين نكته نهفته است. در اين نگاه مهم نيست كه چه كسي به قدرت ميرسد، بلكه مهم، رعايت سازوكارهاي «حكمراني خوب»، قانون و الزامات رقابت دموكراتيك است كه در اين صورت هر نتيجهاي كه از اين فرآيند حاصل شود به تقويت جبهه تحولخواهان در كشورهاي عربي خاورميانه خواهد انجاميد.
حضور گسترده عراقيها در اين مرحله از انتخابات پارلماني علي رغم تمامي مرارتها و ناامنيها و تهديدات «تاريك انديشان»، نويد آيندهاي بهتر براي عراقيها و براي مردم منطقه را ميدهد و اين امر نهتنها يك موفقيت براي تمامي مردم عراق بلكه يك پيروزي براي تمامي تحولخواهان در كشورهاي عربي منطقه است.
