ايلنا: كتاب «اوشو؛ از واقعيت تا خلسه» در چهار فصل تنظيم شده است. فصل اول آن به معرفي زندگينامه و شالوده فكري اوشو ميپردازد. در فصل دوم، الهيات اوشو و در فصل سوم، ديدگاههاي ديگر اشو را مطالعه ميكنيم. در آخرين فصل افكار اوشو به نقد كشيده شده است.
اين كتاب سعي دارد در هياهوي انديشههاي انحرافي و از وراي زرق و برق ظاهري اين افكار درهم آميخته و ناموزون، در پيشروي مخاطبان جوان و پرسشگر خود چراغي بر افروزد. در اين كتاب عناويني چون تناسخ، مراقبه، آزادي، عقل، شريعت، پلوراليسم، لذتگرايي و دينداري كه شاكلههاي اصلي انديشههاي اوشو را تشكيل ميدهند، در بوته نقد و بررسي قرار گرفتهاند.
در اين كتاب توضيح داده ميشود كه در عبادت مورد توصيه اوشو، خدا نقش چنداني ندارد. در نگاه اوشو آنچه عبادت را سودمند يا بيفايده ميكند، حالات انساني و توان رواني او است. خدا در آموزههاي عبادي اوشو در موقعيت انفعال قرار دارد. در نگاه او پيش از آنكه خدا به ياري انسان آيد، شادي درون خود افراد سبب اين امر ميشود. اوشو اعتقاد دارد انسان تنها موجودي است كه هيچ فرمانروايي براي او فرمان صادر نكرده است؛ بنابر همين اعتقاد است كه پيوسته به شريعت حمله ميكند و از آن گريزان است. در نظر اوشو انسان بايد از هر چيزي كه آزادياش را محدود ميكند فاصله بگيرد، حتي اگر آن چيز خدا و دستورات او باشد؛ چنانكه با صراحت ابراز ميدارد همهچيز را بايد فداي آزادي كرد حتي زندگي را... حتي ميتوان خدا را فداي آزادي كرد، اما نميتوان آزادي را فداي خدا كرد.
اوشو به مخاطبان خود توصيه ميكند از هرگونه چارچوب، اعم از چارچوبهاي شرعي، عرفي، اخلاقي، اجتماعي و ذهني، كناره بگيرند و به هيچ حد و مرزي تن ندهند؛ چرا كه همه اين چارچوبها در حكم زندانهايي هستند كه ما را در خود اسير ميكنند.
به همين دليل او قديسان را بزرگترين بردگان روي زمين ميداند. شكي نيست كه اوشو از مدافعان سرسخت آزادي است اما تفسيري كه او از آزادي ارائه ميدهد بسيار قابلتامل است. آزادي در نگاه اوشو همچون آزادي موردنظر كوئيليو مبتنيبر گرايشهاي فردگرايانه و سودجويانه است. اوشو معتقد است انسان بايد به هركاري كه دوست دارد اقدام كند، بدون اينكه عواقب آن را در نظر بگيرد. از نظر او مهم نيست كه ديگران چه ميگويند و چه ميخواهند؛ مهم آن است كه من چه ميخواهم و چه چيزي را دوست دارم. اين نوع نگرش او را به جايي ميرساند كه حتي حاضر است خدا را فداي تمايلات و خواهشهاي نفساني كند؛ چراكه هيچچيز براي او مهمتر از خودش نيست.
اوشو به اسم آزادي مفاهيمي را به مخاطبان خود عرضه ميكند كه سرچشمه هرگونه اسارت و بردگي است. آزادي اوشو بر پايه هوسها و شهوتها شكل ميگيرد و مبتنيبر بعد حيواني وجود آدمي است.
اوشو از مخالفان سرسخت عقل و منطق است. از نظر وي منطق هميشه ميتواند انسان را فريب دهد. چراكه يك نوع هماهنگي را القا ميكند و ذهن منطقي، ذهني بيهودهگو است. اوشو به مخاطبان خود توصيه ميكند از استدلال و انديشه دست بردارند.
زيرا در نظر او همه انديشهها آلودهاند؛ حتي انديشه خدا. اوشو معتقد است هركس به جستوجوي دليل براي اثبات خداوند برود در نهايت به اين نتيجه ميرسد كه خدا وجود ندارد.
دينداري اوشو كاملا منطبق با اهداف سكولاريستي است. در ديني كه اوشو معرفي ميكند احكام، دستورات، آيينها و كتب مقدس جايي ندارد. دين او ديني كاملا فردي و خصوصي است كه هيچ برنامهاي براي ساحات مختلف زندگي انسان ندارد. اصرار اوشو براي منفي جلوه دادن نهادهاي ديني از اين روست.
اوشو از شادي بهعنوان يگانه معيار انساني نام ميبرد. البته شادي و خندهاي كه او معرفي ميكند هيچ پشتوانه معرفتياي ندارد و نشات گرفته از جهانبيني خاص اوشو است. او به همهچيز با ديد سرگرمي مينگرد و عقيده دارد هيچچيز را نبايد جدي گرفت. اين مساله تا جايي پيش ميرود كه مرگ هم از نظر او يك بازي و سرگرمي تلقي ميشود.
اوشو در زندگي مطالعات بسياري داشته است؛ خصوصا در زمينه فلسفه و روانشناسي. اما نكته جالب توجه اينجا است كه او بعدها به شدت با علم اكتسابي مخالفت ميكند. او بيشتر شاعران را افرادي معمولي و كور ميداند كه گاهي قوه تخيلشان را به پرواز در ميآورند. درباره موسيقيدانان نيز قضاوت بهتري نداشته است، هرچند خود به شعر و موسيقي علاقهمند بود و خوش داشت او را شاعر بدانند.
كتاب «اوشو؛ از واقعيت تا خلسه» از سري كتابهاي انديشه كانون انديشه جوان در 2500 نسخه و قيمت 35000 ريال توسط سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي به بازار كتاب ايران تقديم شده است.
