فرزام شیرزادی:دینوبوتزاتی، داستاننویس ایتالیایی چندان در ایران شناخته شده نیست! نه اینكه اصلا نباشد، هست، اما نه به اندازه بعضی از نویسندههای خارجی كه عدهای حتی یك سطر هم از نوشتههای آنها را نخواندهاند و فقط نامشان را به ذهن سپردهاند و حتی در گذشته جُك هم از حواشی چنین ماجراهایی ساخته میشد. لابد جك معروف «چخوف رو میشناسی؟» را شنیدهاید. بگذریم.
بوتزاتی یك مجموعه داستان دارد با عنوان ۶۰ داستانی كه مترجم دوستداشتنی و دوستندیده و عزیزم آقای محسن ابراهیم آن را به فارسی برگردانده و لذت ۶۰ شب را ـ اگر اهل داستان خواندن باشیدـ آن هم پیدرپی برایتان در بردارد. مجموعه ۶۰ داستان بوتزاتی كه نشر قطره آن را چاپ كرده و تا حالا هم چند بار تجدیدچاپ شده نوعی كتاب بالینی هم برای داستاننویسی به حساب میآید. از فكر و اندیشه بكر نویسنده هم كه بگذریم، ساختار داستانها درخور است. اگر هر شب یك داستان بخوانید، تا ۶۰ روز ـ حدود دو ماهـ كیفور كیفور خواهید بود. در این مجموعه كه نام فرعیاش در ذهنم داستانهای فكر با مایههای فلسفی است، یك داستان با نام «حمله به كاروان بزرگ» چاپ شده كه ارزش ۱۱ بار، نه حداقل ۱۷، ۱۸ مرتبه خواندن را دارد. خیلی زیادی تعریف كردم؟ زیاد نبود. تازه نفس بوتزاتی هم حال نمیآید، چون او در سال ۱۹۷۲ فوت كرده است. داستانهای مجموعه همه خواندنیاند؛ از «هفت طبقه» گرفته تا «بمب هیدروژنی» و «كت جادویی» كه این داستان آخری را كارگردانی تازهكار و جوان سالهایش كش رفت و ناآگاه از اندیشه نویسندهاش از روی آن سریالی ساخت با همین نام و حتی نام بوتزاتی بدبخت را در تیتراژ پایانی هم نیاورد. باز هم بگذریم. برویم سراغ داستانها.
داستانهای بوتزاتی سرشار از پرسشهای گاه و بیگاه خلوتگاه اندیشه انسان و برگرفته از واقعیتهایی است كه جز حقیقت تلخ و دلهرهآور چیز دیگری نیست. بوتزاتی در این مجموعه بر دلخوشیهای ناچیز خط بطلان میكشد و خواننده را به وقایع آكنده از اضطراب میكشد. نگاه بوتزاتی برحوادث اطرافش، نگاه همه آدمها است. ولی نه آدمهایی كه از ناگواری بارها میگریزند.
بوتزاتی را خیلیها شبیه كافكا میدانند و حتی منتقدان هم دورهاش هم در بهترین اوضاع او را با كافكا مقایسه میكردند. ولی اگرچه شاید به لحاظ نوع نگاه به جهان شباهتهایی داشته باشند، اما ویژگی داستانهای بوتزاتی در مقایسه با كافكا این است كه او سختترین، دشوارترین و شاید پیچیدهترین فكرها را به سادهترین شكل به داستان تبدیل میكند، كاری كه كافكا لااقل در این یك مورد از پس آن برنیامد.
حالا از خلال این همه كه گفتم بوتزاتی را در هیئت نویسندهای دوستداشتنی و باهوش با داستانهایی زیبا و رشكبرانگیز میبینیم و فقط میماند معرفی مختصر و شناسنامهای او؛ دینو بوتزاتی ۱۶ اكتبر سال ۱۹۰۶ در بلونو، از شهرهای استان ونیز ایتالیا به دنیا آمد. پدر او پروفسور جولیو چهزاره در دانشگاه حقوق پاویا و بوكونی میلان، حقوق بینالملل تدریس میكرد و مادرش آخرین حلقه از خانوادهای اشرافی بود. حالا اگر داستانهای كوتاه و بلند این داستاننویس را نخواندهاید تردید به دلتان راه ندهید و برای شروع «شصت داستان» را بخرید.
