اصغر قاسمی:حجتالاسلام دکتر سيدمحمود علوي عضو مجلس خبرگان رهبري شب دوشنبه در تحريريه روزنامه فرهيختگان حضور پيدا كرد تا از دغدغههايش صحبت كند، اما صحبتهاي وي پيش از هر چيز به سوي يارانهها رفت و حرف و حديثهايي كه پيرامون اجراي اين طرح وجود دارد. لب لباب نظر سيدمحمد علوي اين است كه دولت نبايد و نميتواند به همه اقشار يارانه بدهد و در بدو اجراي اين طرح نميتواند رضايت مردم را به دست آورد. گفتوگوي ما را با وي بخوانيد:
طرح هدفمندكردن يارانهها كه دولت دهم به دنبال آن است ازجمله طرحهايي بوده كه دولتهاي قبلي هم اقداماتي درباره آن داشتهاند و اكنون اين دولت مجري اصلي آن شده است. آيا اين طرح همان چيزي است كه دولتهاي قبل به آن فكر ميكردند؟
هدفمندكردن يارانهها يك مساله ضروري است كه خواهي نخواهي بايد در اقتصاد ما اتفاق بيفتد. دير يا زود بالاخره اين اتفاق رخ ميداد. آنقدر اين موضوع ضرورت داشته كه سالها روي آن بحث شده، كارشناسان مختلفي در مورد آن نظريهپردازي كردند، مدتها روي آن برنامهريزي شده و موضوع از اهميت بالايي برخوردار است. مثلا ما در پنج سال اول دهه 60 دوميليون بشكه در روز توليد نفت داشتيم كه با توجه به جمعيت آن زمان 700 هزار بشكه آن مصرف داخل بود. به مرور زمان جمعيت رشد كرد و رشد كرد و متناسب آن توليد نفت ما هم به چهار ميليون بشكه رسيد، اما دو ميليون آن صرف مصارف داخل ميشود. اين روند يك زنگ خطر و هشدار جدي است. با اين روند ما هم مثل كشور چين كه زماني صادركننده نفت بود و اكنون واردكننده نفت است تبديل ميشويم به واردكننده و تازه آنگاه آغاز دشواري است.
البته در طرحي كه دولت ارائه داده است دولت بنا ندارد يارانهها را قطع كند فقط مسير رسيدن آن را به مردم تغيير ميدهد و يارانهها را به شكل نقدي پرداخت ميكند.
دولت موفق نخواهد شد اين طرح را به شكلي كه اعلام كرده است، پياده كند. طرح هدفمندكردن يارانهها با وجودي كه براي اقتصاد كشور كاملا ضروري است، اما رضايت مردم را در پي نخواهد داشت. ما بايد با مردم صادقانه حرف بزنيم و بيپيرايه مساله را در ميان بگذاريم. مردم ما از سطح شعور بالايي برخوردارند و در صورتي كه درك كنند كه اجراي اين طرح به سود اقتصاد مملكت خواهد بود، تبعات آن را تحمل خواهند كرد. در گذشته هنگامي كه دولت وقت تصميم گرفت يارانه بنزين را به صورت پلكاني كسر كند، رئيسجمهور وقت شجاعانه به نماز جمعه رفت.
منظورتان آقاي هاشميرفسنجاني است؟
بله. ايشان در نمازجمعه صادقانه به مردم گفت كه اين تصميم اگرچه ممكن است براي مردم كمي سختي به همراه داشته باشد، اما لازمه كشور است. مردم هم گرانشدن بنزين را پذيرفتند و با آن كنار آمدند و عوايد حاصل از كسر يارانه بنزين صرف امور زيربنايي شد. اينكه ما بياييم به مردم بگوييم يارانهها را ديگر روي كالا به شما نميدهيم و ميخواهيم به فقرا بدهيم و بعد از ترس واكنش مردم بگوييم نه به همه يارانه نقدي ميدهيم، به اين صورت نميشود اين طرح مهم را در اقتصاد مملكت پيش برد. اصلا دولت نميتواند براي هميشه به پرداخت نقدي يارانهها ادامه دهد. ممكن است براي يك مقطعي به همه يارانه نقدي بدهد ولي پس از مدتي اندكاندك مجبور خواهد بود بخشهايي از مردم را از اين امر مستثني كند و اين كار را هم از دهكهاي بالا شروع خواهد كرد. دولت در واقع چارهاي هم ندارد، سرانجام بايد اين اتفاق بيفتد. اگر ما بخواهيم يارانهها را دوباره به شكل نقدي به همه افراد جامعه بدهيم. اصلا دردمان چيست؟ چرا ميآييم و اقتصاد مملكت را با اين كار دچار شوك ميكنيم؟ چرا لقمه را دور دهنمان ميچرخانيم؟ بياييم و به سيستم يارانهاي با همان شكل سابق ادامه دهيم. اين كار اثرات تورمي دارد. براي اقتصاد مملكت تبعات دارد. چه فايدهاي دارد كه فقط روش رسيدن يارانه را به مردم تغيير دهيم. نه اينكه اثر ندارد. اثرش به هزينههايش نميارزد. اجراي اين طرح با اين همه تبعات تنها در صورتي به صرفه خواهد بود كه عوايد حاصل از طرح، صرف امور زيربنايي شود.
پس شما بهطور كلي با پرداخت يارانهها به مردم مخالفيد؟
نخير نميشود كه بهطور كلي به مردم يارانه نداد. در طرحي كه در زمان آقاي هاشمي هم تهيه شده بود، بنابر اين بود كه بخشي از عوايد حاصل از كسر يارانهها به نهادهاي امدادگر داده شود كه اقشار آسيبپذير زياد تحت فشار قرار نگيرند؛ قرار بود كه بخشي از اين يارانهها به كارگران و كارمندان تعلق گيرد كه خود را با شرايط جديد تطبيق دهند. برخورداري همه اقشار از يارانه اصلا عادلانه نيست. سود مردم هم در اين است كه اين كار را انجام دهيم. اگر ما يارانهها را حذف كنيم. آن وقت آن عوايد حاصله را در امور زيربنايي مثل صنايع كشور، نفت، گاز، پتروشيمي، راهها، فرودگاهها و... هزينه كنيم، براي مردم خيلي بهتر خواهد بود. اگر ما صادقانه با مردم حرف بزنيم. آنها تبعات اين طرح را تحمل ميكنند و مطمئن باشيد كه در صورت درست هزينهشدن عوايد طرح، در عرض چند سال، مردم اثر آن را در بخشهايي مثل كاهش بيكاري، رونق اقتصادي و رونق رفاه اجتماعي در بخشهايي مثل راهها و فرودگاهها و... احساس خواهند كرد و نسبت به اين تصميم دولت كسب رضايت خواهد شد. اينطور نبايد باشد كه ما مردم را بيگانه تصور كنيم؛ بياييم و با مردم صادقانه و شفاف حرف بزنيم.
پس شما توصيه ميكنيد كه همه چيز در مورد طرح به مردم گفته شود؟
متاسفانه شرايط حاكم بر سياست ما خيلي فضاي سالمي نيست. ما اگر يك چيزي منفعتي داشته باشد سعي ميكنيم آن را به خودمان بچسبانيم. اگر مضراتي داشت آن را به جناحهاي ديگر ميچسبانيم كه خيلي دامن ما را نگيرد. رفتار دوپهلو يا چندپهلو با مردم بيشتر با اين انگيزه صورت ميگيرد كه ما به دنبال تمجيد مردم و راي آنها هستيم؛ اگر اينها را كنار بگذاريم، به اين فكر نميكنيم كه ممكن است مردم موقتا از ما خوششان نيايد، اگر صادقانه رفتار كنيم، گذشت زمان ما را در مقابل مردم رو سفيد خواهد كرد. در زمان آقاي هاشمي اگر يادتان باشد وضعيت صنعت برق طوري شده بود كه ما در همين تهران روزي 3 تا 4 ساعت قطعي برق داشتيم. خب بخشي از يارانههاي برق قطع شد و عوايدش در امور زيربنايي هزينه شد. حالا با آن تصميم به جايي رسيدهايم كه صادركننده برق هستيم.
خيلي از نمايندگان مجلس نسبت به عواقب تورمي اين طرح نگرانند و برخي حتي تورم سهرقمي را پيشبيني ميكنند. نظر شما در اين مورد چيست؟
بله اين طرح بهطور موقت اثر تورمي دارد. اگر ما طرح را درست هدايت كنيم. خيلي اين وضعيت باثبات نخواهد بود و تورم مهار ميشود اما اگر بياييم و برنامهاي براي يارانهدادن به همه مردم راه بيندازيم و حجم زيادي از نقدينگي را بهعنوان يارانه نقدي سرازير كنيم در حسابهاي مردم، اين تلاطمات شديد تورمي خواهد داشت. اصلا نيازي نيست كه دولت به همه اقشار يارانه بدهد. آن كارخانهداري كه در شمال شهر زندگي ميكند و عين خيالش نيست كه چند تا نقطه در مقابل عدد تورم قرار ميگيرد، به مبلغ جزيي پرداختي يارانه دولت چه نيازي دارد. اگر دولت به او يارانه ندهد، اصلا فرقي برايش نميكند. چرا دولت نميآيد و اين افراد را از طرح يارانهها كنار نميگذارد؟ ما فقط بايد به افرادي يارانه بدهيم كه واقعا يارانه در زندگيشان تاثيرگذار است؛ يعني اگر يارانه نداشته باشند زندگيشان جدا دچار لطمه ميشود.
