بهروز قزلباش:سايبريزهشدن رسانهها، مرزهاي سنتي دسترسي رسانههاي ارتباطجمعي با مدلهاي انتشار سنتي را شكسته است. به اين ترتيب مفهوم رسانههايي كه مخاطبان خود را در قالب تودههايي كه تحتتاثير سه فاكتور زمان مصرف رسانه، سن مخاطب و جنس آنها تعیین میشود جابهجا و دچار تغييراتي شده است.
اين تودهواري مخاطب محصول آيندهپژوهشي يا برنامهاي براي اجتماعي شدن رسانهها و پرهيز از جمعي يا همگاني ماندن آنها نيست؛ اين مسير ناگزيري است كه تكنولوژي سايبرنتيك آن را پيش پاي مخاطب نهاده است.
بنابراين روزنامههاي مكتوب كه در محيط سايبر نيز به انتشار محتواي روزانه خود مبادرت ميكنند، ناگزير به دو نوع معماري در فرم و محتواي خود هستند. به واقع هركدام از آنها رسانههاي مستقل محسوب ميشوند؛ هرچند با يك سازمان و تحت مديريت يك تيم كاري منتشر شوند.
نسخه سايبري روزنامهها ويژگيهاي پس از انتشار متفاوتي از انتشار روزنامههاي مكتوب دارند؛ هرچند در برخي از آنها نيز مشتركاتي بين هر دو وجود داشته باشد.
الف– مخاطبان روزنامه سايبري پراكندگي جغرافيايي فراواني دارند كه شامل منطقه انتشار، داخل كشور، منطقه و جهان است.
ب– تعدادي از مخاطبان بهطور تصادفي مصرفكننده پيام روزنامه ميشوند؛ يعني آن را از پيش انتخاب نميكنند بلكه از طريق جستوجوي واژه يا عكس وارد محيط روزنامه ميشوند و آن را مطالعه ميكنند.
ج– مخاطبان در روزنامه سايبر «مخاطب» نيستند، بلكه آنها «كاربر»ند.
د– كاربران پيام روزنامه سايبر را نگهداري ميكنند و آن را براي ديگران براي خواندهشدن ميفرستند. از پيام روزنامه سايبر به منزله متن قابل استناد در تحقيقات سود ميبرند و با منتشركنندگان وارد تعامل ميشوند. (جريان يكسويه اطلاعات را به جريان شبكهاي و چندسويه تبديل ميكنند.)
هـ - كاربران روزنامههاي سايبر با يكديگر درباره مطالب روزنامه به مبادله اطلاعات ميپردازند. (تحليلها و نظرات كاربران براي مخاطبان سايبر روزنامه قابل مشاهده و دستكاري است.)
و– دستكاري در محتوا پس از انتشار در محيطهاي سايبر براي روزنامهها امكانپذير است.
ز– در محيطهاي سايبر اطلاعات مشابه در روزنامه سايبري و غيرروزنامه با سرعت غيرقابل رقابتي در دسترس مخاطبان قرار ميگيرد.
ح– ارجاع مخاطبان به متون خارج از پيام آسان و نامحدود است.
ط– مخاطب آزادي انتخاب فراواني دارد و درجه آزادي مخاطب شامل عدد بزرگي است.
ي – در اغلب موارد مخاطبان روزنامههاي سايبر از مخاطبان روزنامههاي مكتوب بسيار بيشتر است. بيش از 110 هزار مخاطب هر روز از طريق رايانه حداقل يك پيام از روزنامه را مطالعه ميكنند، (ميانگين اين عدد در روز بيشتر از 80 هزار مخاطب در روز است.)
ك- روزنامههاي سايبر رسانههاي بيزمان هستند؛ يعني اطلاعات آن در 24 ساعت نميسوزد و همواره قابل استفاده است.
ل- روزنامههاي سايبر هويت مستقل مطلب را ضايع ميكنند و آن را در كهكشان متون غيرقابل شمارش قرار ميدهند و به هم متصل ميكنند.
م- امكان استفاده از صوت در روزنامههاي سايبر وجود دارد.
ن- امكان استفاده از تصوير ثابت و متحرك همراه با صوت در روزنامههاي سايبر وجود دارد.
س- مديانويسي (mediaism) به جاي ژورناليسم و مدیانویس
(mediaist) به جاي ژورناليست رسانهنگاري را جانشين روزنامهنگاري كرده است؛ لذا مهندسي درون پيام و مهندسي پيامها در نسبت با يكديگر متفاوت از همين مهندسي در روزنامههاي مكتوب است.
ع- روزنامههاي سايبر كاربرد جهاني دارند در حالي كه روزنامههاي مكتوب كاربردهاي محلي پيدا كردهاند.
ف- موارد ديگري نيز در اين زمينه كم و بيش وجود دارند كه بااهميت تلقي ميشوند؛ لذا آيندهانديشي يا آيندهپژوهي در روزنامهها معطوف به اجتماعينگاري است. «همگان» جاي خود را به واژگاني از قبيل «صنف» يا «اجتماع» به معناي مخاطبان هموژنیزه داده است؛ روزنامهاي براي كارگران، روزنامهاي براي دانشجويان و... اجازه بدهيد اندك مخاطبان ناهمويژه را در مصرف مطبوعات مكتوب ناديده بگيريم.
بخشهای خبری 
