گروه سیاست: سخنان محمود احمدينژاد در سهشنبه هفته گذشته موجب شده بود كشورهاي غربي گمان كنند موضع ايران درخصوص مبادله سوخت هستهاي تغيير كرده و ايران به صورت غيررسمي با پيشنهاد غرب براي مبادله سوخت به همان شكل كه هست، موافقت كرده است اما رامين مهمانپرست سخنگوي وزارت امورخارجه توضيحاتي درخصوص سخنان محمود احمدينژاد ارائه كرد كه حاكي از آن است كه موضع ايران تغييري نداشته و ايران همچنان با پيشنهاد غرب آنچنان كه هست مخالف است و همچنان بر تامين شروط مورد نظر خود در مبادله سوخت هستهاي پافشاري ميكند. موضعي كه از سوي غرب رد شده است.
در همين راستا، رامين مهمانپرست، سخنگوي وزارت خارجه درباره سخنان اخير احمدينژاد كه تلويحا به معناي پاسخ مثبت ايران به پيشنهاد غرب براي تامين سوخت هستهاي بود، توضيحاتي را ارائه داد. وي در گفتوگو با روزنامه خراسان در پاسخ به اين سوال كه پس از اظهارات سهشنبهشب گذشته احمدينژاد رئيسجمهور در برنامه گفتوگوي تلويزيوني مستقيم با مردم، پنج عضو گروه 1+5 و همچنين رسانههاي غربي اين اظهارات را به معناي پاسخ مثبت غيررسمي ايران به پيشنهاد آژانس تلقي كردهاند، آيا شروط ايران براي انجام مبادله سوخت تغييري كرده است، گفت: ما اعلام كردهايم كه اگر طرف مقابل اصل مبادله را بپذيرد آمادگي داريم درباره جزئيات آن گفتوگو كنيم. مهمانپرست تصريح كرد: سخنان رئيسجمهور مبنيبر اين بود كه ما حتي آمادگي داشتيم بازتر وارد كار بشويم اما آنها پس از گفتوگوي اوليه در تبليغات خود عنوان كردند ما ميخواهيم اورانيوم 5/3 درصد را از ايران بگيريم و از اين طريق مانع دستيابي ايران به بمب اتمي شويم كه اين مسائل كار را خراب كرد.
ادامه از صفحه اول- در هر حال ما آمادگي داريم در صورتي كه طرف مقابل اصل مبادله را بپذيرد درباره جزئيات آن گفتوگو كنيم. سخنگوي وزارت خارجه در پاسخ به اين سوال كه مگر طرف مقابل تاكنون اصل مبادله را نپذيرفته است، تاكيد كرد: طرف مقابل تاكنون مبادله را به شكلي كه شرايط ما را تامين كند نپذيرفته است. براي چنين توافقي كه نوعي معامله به شمار ميرود نميتوان شروطي را به صورت يكطرفه مثلا در زمينه ميزان غنيسازي، زمان و مكان تحويل و... تعيين كرد.
اما به نظر ميرسد كه غرب هيچ توجهي به شروط تعيينشده از سوي ايران نشان نميدهد و همچنان بر موضع خود در مبادله سوخت هستهاي اصرار كرده و از ايران ميخواهد تا برخي از ابهامات برنامه هستهاي خود را رفع كند. ابهاماتي كه از سوي ايران محلي از اعراب ندارد. گيدو وستروله، وزير امور خارجه آلمان روز شنبه در جمع مقامات ارشد دفاعي جهان در مونيخ گفت ايران مسلح به سلاح هستهاي براي ما غيرقابل پذيرش است و به بيثباتي كل منطقه منجر خواهد شد. اين سخنان در حالي مطرح ميشود كه ايران بارها اعلام كرده است قصدي براي ساخت سلاح هستهاي ندارد و گزارشهاي آژانس بينالمللي انرژي اتمي نيز اين مدعا را تاييد كرده است. اما به نظر ميرسد كه همين گزارشهاي آژانس بينالمللي انرژي هستهاي كه ايران به آن استناد ميكند، موارد مبهم و دوپهلويي را در خود دارد كه از سوي غربيها براي اعمال فشار بر ايران از آن استفاده ميشود.
اين بار اما ماجراي مبادله سوخت هستهاي موجب شده است كه ايران متحمل فشارهاي غرب شود. منوچهر متكي، وزير امور خارجه ايران اعلام كرد: معتقد است تهران به توافق نهايي در خصوص برنامه هستهاي نزديك ميشود اما وستروله كه معاون صدراعظم آلمان نيز هست گفت اگر ايران واقعا جدي است بايد اقدام كند.
رابرت گيتس، وزير دفاع آمريكا نيز گفت هيچ نشانهاي از نزديكبودن توافق ميان ايران و قدرتهاي غربي در خصوص تبادل اورانيوم غنيشده با سوخت هستهاي را شاهد نيست و افزود كه اكنون زمان حركت به سوي تحريمها است. به گزارش رويترز، رابرت گيتس وزير دفاع آمريكا روز شنبه در جمع خبرنگاران در آنكارا گفت: اين احساس را ندارم كه به يك توافق نزديك هستيم.
اظهارات وي پس از سخنان منوچهر متكي وزير امور خارجه ايران بيان شد كه روز جمعه توافق در اين خصوص را نزديك دانسته بود. گيتس با اشاره به پنج عضو دائم شوراي امنيت و آلمان گفت: اگر آنها پيشنهاد اصلي 1+5 درخصوص اورانيوم با غناي پايين را نپذيرند، فكر ميكنم پاسخي براي آن وجود خواهد داشت.
گيتس گفت: باراك اوباما رئيسجمهور آمريكا گامهايي را براي تعامل با ايران برداشته است و پاسخ ايران را تاكنون «دلسردكننده» خواند. وي گفت: اما واقعيت اين است كه آنها براي اطميناندادن به جامعه بينالمللي در اين خصوص كه آمادهاند به NPT پايبند باشند يا پيشرفت به سوي سلاح هستهاي را متوقف كنند، هيچ اقدامي انجام ندادهاند و بنابراين فكر ميكنم كشورهاي مختلف بايد در خصوص اينكه آيا زمان براي مسيري متفاوت فرارسيده است يا خير فكر كنند. گيتس گفت: 1+5 همواره رويكردي دوسويه را دنبال كرده است؛ تعامل اول امتحان خواهد شد و اگر كارايي نداشت آنگاه فشار اعمال خواهد شد. هدف از اين فشار بازگرداندن ايران به ميز مذاكره براي مذاكره جدي درخصوص محدودكردن اين برنامه خواهد بود. اين اظهارات در حالي بيان ميشود كه مقامات كشورمان از مدتها قبل اعلام كردهاند منتظر پاسخ 1+5 به پيشنهاد ايران درباره مبادله سوخت هستند.
اگرچه از يكسو غرب به دنبال اعمال فشار بر ايران و راضيكردن تهران به پذيرفتن پيشنهاد مبادله سوخت هستهاي است اما از سوي ديگر گزينه تحريم را مكررا مطرح ميكند. در همين راستا هيلاري كلينتون، وزير امور خارجه آمريكا گفت آمريكا تماس با چين و ديگر شركايش را در حالي كه به دنبال راههايي براي اعمال تحريم عليه ايران است، ادامه خواهد داد. هيلاري كلينتون، وزير امور خارجه آمريكا اين اظهارات را پس از آن بيان كرد كه يانك جيه چي، وزير امور خارجه چين در روز پنجشنبه درخواست آمريكا و ديگر كشورها براي تحريم ايران به دليل خودداري از توقف غنيسازي اورانيوم را رد كرد.
كلينتون با اين ادعا كه ايران در پيشنهادها درخصوص طرحهاي هستهاي مانعتراشي كرده است افزود: ما فكر ميكنيم مهم است كه اكنون به سمت بررسي اين موضوع برويم كه چه فشار يا چه تحريمي ميتواند بر ايران اعمال شود. رئيس ديپلماسي آمريكا ادامه داد: ما تماس با همتايانمان در اين خصوص ازجمله [تماس با] چين را ادامه خواهيم داد. آمريكا در تلاش است حمايت شركاي مذاكراتي خود ازجمله چين، روسيه، فرانسه، انگليس و آلمان را براي اعمال تحريمهاي جديد جلب كند اما پكن درخصوص تحريم، ترديدهاي جدياي را بيان كرده است و به غير از آلمان، پنج كشور ديگر همگي در شوراي امنيت از حق وتو برخوردارند.
چين ازجمله كشورهاي عضو دائم شوراي امنيت سازمان ملل متحد است كه به شدت با تحريم ايران مخالف است و آمريكا طي روزهاي اخير تلاشهاي گستردهاي را براي جلب رضايت چين براي تحريم ايران آغاز كرده است. از سوي ديگر به نظر ميرسد روسيه كه بهعنوان يكي ديگر از مدافعان ايران در بحث حقوق هستهاي مطرح بود، از شدت مخالفتهاي خود با تحريم ايران كاسته است. سرگئي لاوروف، وزير امور خارجه روسيه روز جمعه در برلين اعلام كرد اگر تهران به پيشنهاد آژانس بينالمللي انرژي اتمي در خصوص خروج اورانيوم از جمهوري اسلامي جهت توليد سوخت رآكتور تحقيقاتي تهران در كشورهاي سوم پاسخ شفافي ندهد، مساله هستهاي ايران براي بررسي به سازمان ملل متحد ارائه خواهد شد. وي در پايان مذاكراتش با گيدو وستروله، وزير امور خارجه آلمان گفت: ما تاييد ميكنيم كه اگر ما پاسخ سازندهاي از سوي ايران دريافت نكنيم وادار خواهيم شد اين موضوع را در شوراي امنيت سازمان ملل متحد مطرح كنيم.
لاوروف كه پيش از ديدار با منوچهر متكي، وزير امور خارجه ايران در مونيخ صحبت ميكرد، گفت: اميدوار است در ديدار با وي توضيحاتي درخصوص امكان دريافت پاسخ شفاف و دقيق تهران به پيشنهادهاي آژانس بينالمللي انرژي اتمي بشنود.
منوچهر متكي وزير امور خارجه ايران همچنين در توضيح موضع ايران درخصوص مبادله سوخت هستهاي با غرب گفت: «در فعاليتهاي هستهاي بايد حق و تكليف براي همه كشورها يكسان باشد و امروز همه كشورها حق ايران را براي داشتن انرژي صلحآميز هستهاي تاييد ميكنند. منوچهر متكي وزير امور خارجه جمعهشب خطاب به شركتكنندگان در اين كنفرانس گفت: حتي برخي از كساني كه در گذشته شرطهايي طرح ميكردند امروز به مذاكرات پيوستهاند.
وي با بيان اينكه مردم ايران چيز زيادي نميخواهند و تنها به دنبال حق خود هستند، يادآور شد: گفتوگوهاي زيادي در سالهاي گذشته انجام شده و گامهاي بلندي برداشتهايم. وي افزود: آژانس در طول شش سال گذشته بازرسيهاي گستردهاي از فعاليتهاي هستهاي ايران انجام داده است و ما به همه سوالات آژانس پاسخ دادهايم كه در هر مورد تاييديه مكتوب آژانس را نيز دريافت كردهايم.
متكي افزود: در دو يا سه ماه گذشته موضوع تامين سوخت رآكتور تهران مورد بررسي طرفها بود و ما نهايتا اعلام كرديم كه آماده عملياتيكردن پيشنهاد خريد سوخت از خارج هستيم و سه روز قبل فرمول تبادل سوخت و معاوضه سوخت ٥/٣ درصد با سوخت ٢٠ درصد مطرح شد، اين در حالي است كه تامين اين سوخت براي اعضاي آژانس بايد انجام شود. وي با بيان اينكه در اين تبادل سه مولفه زمان، مكان و ميزان سوخت مطرح است، يادآور شد: ما چارچوبها را بيان كرديم و با طرفهاي مختلف مستقيم يا غيرمستقيم در گفتوگو هستيم. فكر ميكنم كه طرفين اراده سياسي خود را براي انجام اين تبادل به اثبات رساندهاند. وي گفت: با گروه وين دو دور مذاكره كرديم و ايران هم جديت خود را براي تبادل در بالاترين سطح اعلام كرده است. با توجه به گفتوگوهاي انجامشده و نزديكي نظرات، تصور ميكنم زمينه انجام اين تبادل در آينده نهچندان دور فراهم شده است و ما به يك توافق مبنايي نزديك ميشويم.
حاشيه ديدار متكي با لاوروف
مذاكرات لاوروف و متكي كه روز جمعه در حاشيه همايش امنيتي مونيخ برگزار گردید، با مزاح آغاز شد. متكي در آغاز اين ديدار ضمن اشاره به اينكه سرگئي لاوروف بدون كراوات در جلسه حاضر شده تاكيد كرد سه چيز بد در دنيا وجود دارد: الكل، كلسترول و تشريفات. وزير امور خارجه روسيه نيز به شوخي پاسخ داد: «اگر دو چيز بد اول را حذف كنيم برايمان يك دشمن مشترك باقي ميماند.» در آغاز ديدار منوچهر متكي نيز به زبان روسي به همتاي خود گفت: ازدراوستويته تاواريش (يعني سلام رفيق!) براساس گزارش شبكه خبري بلومبرگ لاوروف پيش از ديدار با متكي اظهار كرد به همتاي ايرانياش خواهد گفت كه جهان از جمهوري اسلامي درباره برنامه هستهاياش پاسخ ميخواهد. لاوروف گفت متكي را در طول مذاكراتش تحت فشار خواهد گذاشت تا نشان دهد كه فعاليتهاي هستهاي ايران صلحآميز هستند. وزير امور خارجه روسيه افزود يك توافق با ايران به بهبود فضا براي مذاكرات با 1+5 منتهي خواهد شد. لاوروف به خبرنگاران در برلين گفت كه اين نشست يك فرصت خواهد بود و به امكان انتقال سوخت به خارج از كشور براي رآكتور تحقيقاتي تهران اشاره كرد. وي گفت: توافق درباره اين سوالات ميتواند فضاي گفتوگو را تغيير زيادي دهد و شرايط را براي بازگشت به ميز مذاكرات گروه شش و ايران فراهم كند.