گروه ادب و هنر، الميرا حصاركي: اتفاقات حاشيهاي و تلخ بعد از انتخابات بيشتر از هر مقولهاي برنامههاي جانبي فرهنگي را تحت تاثير قرار داد. از لغو كنسرتها گرفته تا به تعويق افتادن دهها برنامه جانبي فرهنگي. در همين شرايط كه سالن سينماها و تئاتر با حجم كمي از مخاطب روبهروست به سراغ پيشخوان كتابفروشيهايي رفتيم كه با توجه به حوادث يك ماه اخير با افت شديد مخاطب روبهرو شده.
نويسندههاي داخلي به نظر ميرسد كه ديگر انگيزهاي براي نوشتن كتابهاي جديد ندارند و مترجمان با كتابهاي جديدتري پيشخوان كتابفروشيها را پر كردهاند و به نظر ميرسد اگر مترجمان هم انگيزهشان را از دست بدهند، جاي كتابهاي جديد در قفسهها خالي خواهد ماند.
خجسته مدير داخلي فروش فروشگاه «نشر ثالث» اوضاع فروش كتاب را متوسط ميداند و به نظرش اوضاع فروش رو به بهبود است. «اكثرا مردم به دنبال كتابهايي ميآيند كه احتمال ميدهند چاپ مجدد نخواهد شد.»
او دليل اين امر را در برخي خبرها ميداند كه در مورد كابينه جديدي است كه وزير فعلي وزارت ارشاد را در تركيبش ندارد و در آن بايد از روزهاي حضور صفارهرندي به خوشي ياد كرد. شايد اتفاق باور نكردني لغو مجوز كتابهايي كه بارها تجديد چاپ شدهاند، مردم را به فكر كتاباندوزي در روزهاي سخت آينده انداخته است. كتابهايي كه شايد بعد از شكلگيري دهمين كابينه ديگر روي پيشخوان هيچ كتابفروشياي قرار نگيرند.
اتفاقي كه براي حسين سناپور كمي قبلتر از انتخابات افتاد و كتاب «نيمه پنهان» موفق به كسب مجوز چاپ مجدد نشد. به گفته خجسته «پرنده تنهاست» پائولو كوئيلو، «به خاطر يك فيلم بلند لعنتي» داريوش مهرجويي و «مردم نازنين» رضا كيانيان از كتابهاي پر فروش يك ماه اخير هستند.
تنها كتابفروشيهاي بزرگ و مطرح نيستند كه اين افت فروش را تجربه كردهاند. كتابفروشيهاي كوچكتر هم اين كاهش را احساس كردند؛ يكي از همين كتابفروشها معتقد است فروش كتاب در اين مدت افت وحشتناكي را تجربه كرده اما در روزهاي اخير ميزان فروش بهتر شده است. به عقيده او هنوز رمان با فروش 90درصدي در هفته اخير نسبت به ساير كتابها ركوددار بوده است، هرچند اين ركورد در ركود 30درصدي ناشي از وقايع اخير رقم خورده است. اما در مقابل ديگري اعتقاد دارد بازار كتاب در دو هفته اول بعد از انتخابات در تعطيلي غيررسمي به سر برد، اما بعد از فروكش كردن روزهاي احساسي ناشي از اعلام نتايج شمارش آرا، فروش برخي كتابها به سبب همين وقايع رشد قابل ملاحظهاي داشته است. به عقيده مدير فروش شهر كتاب، كتابهايي كه ژانر سياسي دارند از فروش خوب و بالايي برخوردار هستند و در صدر فروش كتابها قرار دارند، شايد دليل اين امر اعتقاد مردم عام باشد كه تاريخ در حال تكرار است و در اين كتابها به دنبال آگاهيهاي سياسي بيشتري ميگردند. « نگاهي بر مشروطه ايراني» اثر دكتر ماشاءا... آجوداني از اين دست كتابها است.
فروشگاه «نشرچشمه» از ديگر فروشگاههاي عرصه فرهنگي به شمار ميآيد كه اين تابستان برخلاف تابستان سالهاي پيش خلوتتر به نظر ميرسد. البته به گفته كاوه كياييان « هر سال افت فروش به خاطر مسائل گرما و يا تعطيلي دانشگاهها و سفرها در تابستان وجود داشته اما امسال اين افت فروش شدت بيشتري پيدا كرد.»
ادامه در صفحه 16
در روزهاي بعد از انتخابات فروشگاه نشر چشمه در تعطيلي به سر ميبرده اما در هفته اول تير ماه به حالت عادي برگشت و فروش عادي شد. در اين فروشگاه كتاب خاطرات رضا كيانيان «مردم نازنين»، «من گنجشك نيستم» مصطفي مستور و «احتمالا گم شدهام» سارا سالار از آثار پرفروش به شمار ميروند كه همه اين كتابها در حال و هواي نمايشگاه كتاب اخير به بازار آمدند. بهطور كل ميتوان كتابهاي پرفروش را به طور طبيعي ادبيات داستاني عنوان كرد. كاوه كياييان در مورد فروش كتاب در يك ماه اخير اينگونه ميگويد: «اتفاق عجيبي كه در اين چند روز گذشته افتاده فروش خوب كتابهايي است كه پايه و تئوري سياسي در آن گنجانده شده، به طور مثال كتاب «جامعه باز و دشمنان آن» كارل پوپر جزو كتابهاي قطور و پرحجمي بوده كه در اين چند روز ده نسخه آن به فروش رفت. دليل اين امر هم تنها اين ميتواند باشد كه مردم تصميم گرفتهاند شعور سياسي خود را بالا ببرند.»
شايد علت اصلي اين تغيير نگرش در كتابخواني را بتوان در همين اتفاقات اخير خلاصه كرد؛ طبيعي است كه وقتي توجه جامعه، آن هم در مقياسي به اين وسعت معطوف به موضوعي خاص ميشود، خوانندگان كتاب هم به آن توجه نشان ميدهند. اين عكسالعمل تنها در مورد وقايع اخير نبوده، بلكه در مورد موضوعات ديگري هم بازار گاهي چنين واكنشي را نشان داده است. او معتقد است در هر حال توجه خاص به حوزه سياست آن هم به شكل جمعي در يك جامعه بيشك به تكامل و پختگي بيشتر افراد جامعه در آن موضوع منتهي ميشود.
در ميان تمام اين اتفاقات كتابهاي مذهبي بدون كاهش، بر اساس روند گذشته به فروش ميروند و با توجه به تعطيلي مدارس كتابهاي كمك آموزشي هم از تاثيرات ناشي از اين وقايع به دور بودهاند؛ هر چند آنها هم افت فروش را در اين روزها پشت سر ميگذارند.
اما در حال حاضر آنچه مسلم است اين است كه رويدادهاي اخير بيشترين زخم خود را بر بدنه فرهنگي جامعه نمايان ساخته است؛ زخمي كه اگر به درستي شناخته و درمان نشود عرصه فرهنگ كشور را بيشتر از قبل درگير خود ميكند و اگر خيلي دير شود احتياج به برنامهريزي و راهحلهاي بيشتري است و ميتوان اين طور پيشبيني كرد كه قشر جديد كتابخوانان جامعه ما در اثر بههمريختگي اجتماعي، عطاي كتاب خواندن را به لقايش ببخشند و ما همين چند دقيقه آمار كتابخواني در روز و ماه و سال را هم از دست بدهيم.
