ثمانه پورعزيزي:قلب داد و ستد تهران، آتشفشان خاموشي است كه امسال براي سومين بار شعلههاي آتش آن به سمت آسمان نهچندان آبي شهر زبان ميكشيد و آتشنشانان پايتخت را به مبارزه ميطلبيد. آتشسوزياي كه براساس گفته مسوولان آتشنشاني آخرين آتشسوزي نبوده و نخواهد بود.
در ماههاي اخير بازار بزرگ تهران سه آتشسوزي گسترده را پشت سر گذاشته است و اين اتفاقات موجب شده اين نقطه از پايتخت تبديل به يكي از خطرخيزترين نقاط اين ابرشهر شود. نمره ايمني قلب تجارت شهر تهران با 110 هكتار مسافت در حالي بنا به دلايل عديده صفر است كه متوليان شهر وعده پيوستن تهران به شبكه جامعه ايمن در سال 1390 را ميدهند. نهتنها بازار بزرگ تهران بهعنوان بناي قديمي و فرسوده را مشكلاتي همچون لولهكشي گاز و تجهيزات ايمني، برق و تلفن هر لحظه تهديد ميكند كه نقاطي اينچنين در پايتخت كشور كم نيستند. مسائل شهري از اين دست متوليان شهري را در كنار اقدامات آنان براي بلندكردن جام پيوستن به شبكه جامعه ايمن با پاسخ به سوالي نهچندان پيچيده مواجه ميكند و آن اينكه با توجه به وجود اماكني از اين دست در شهر تهران با نمره ايمني صفر چگونه پايتخت قصد پيوستن به اين شبكه را دارد؟ و با توجه به بندبند شش شاخص يك شهر ايمن آيا اين كلانشهر زمان بيشتري براي پيوستن به اين جامعه نياز ندارد؟
ضرورت تدوين يك چارچوب محافظ و ايمن در كلانشهرها در سال 1996 در شهر تورنتوي كانادا به دنبال مرگ يك نوجوان 19 ساله پايهريزي شد. زماني كه اين نوجوان كانادايي در حال تخليه يك بشكه حاوي مواد اشتعالزا در بشكه ديگر بود در اثر انفجار بشكه دچار 90 درصد سوختگي شد و پس از چند روز جان سپرد و پس از اين حادثه پدر اين نوجوان و خانوادهاش بنيان «جوامع ايمن» را طراحي و پايهگذاري كردند و در حال حاضر بهترين مدل معرفيشده در دنيا جهت پيشگيري از حوادث، مدل جامعه ايمن است اما هنوز شهرها و بهويژه پايتختهاي متعدد كشورهايي هستند كه به دليل نداشتن استانداردهاي لازم براساس شاخصهاي تعريفشده از سوي سازمان بهداشت جهاني (WHO) از پيوستن به اين شبكه محروم هستند. سازمان بهداشت در حال حاضر مسووليت هدايت برنامههاي جامعه ايمن در دنيا را به عهده دارد. چرا كه براساس تعريف اين سازمان از سلامتي؛ سلامتي تنها نداشتن درد و بيماري نيست، بلكه سلامتي داشتن رفاه جسمي، رواني، اجتماعي و معنوي نيز هست. پس هدف از ايجاد چنين جامعهاي ايمن به حداقل يا حتي به صفر رساندن سوانح و حوادث و آسيبهاي اجتماعي است.
پايتخت پهناوري مانند تهران كه روزبهروز بر مشكلات شهري غيرقابل كنترل آن ازجمله بحرانهاي اقليمي، پيشبيني زلزله، بختك ترافيك سنگين و تصادفهاي شهري و همچنين آلودگي افزوده ميشود و گاه با مشكلاتي غيرشفاف و درگوشي مانند غيرايمن شدن آن با امواج پارازيت مواجه است، ايمن كردن آن صبر ايوب و امدادهاي غيبي ميطلبد.
مسوولان شهري تهران در حالي بر اين نكته تاكيد دارند كه با رويكرد علمي و جهادي ميتوان تهران را ايمن كرد؛ كه هنوز نتوانستهاند به جز سخناني كه پشت تريبونها در اينباره اظهار ميدارند جزئيتر به راهحلهاي مشكلات حاد شهر تهران بپردازند.
بهطور مثال ترافيك و رشد سرطاني تخلفات رانندگي كه در حال حاضر به معضل جدي در زندگي روزمره مردم تهران تبديل شده و موضوع چرايي عدم رشد خدمات حملونقل عمومي به تناسب رشد اقتصادي و جمعيت كه هنوز طي سالهاي گذشته بيپاسخ مانده است و پيشبيني بسياري از كارشناسان كه براساس آمارهاي موجود ترافيك شهر تهران را در چهار سال آينده بحراني و غيرقابل حل پيشبيني كردهاند چه نقش و تاثيري در پيوستن به شبكه شهر ايمن ايفا خواهد كرد؟
غلامرضا اكبري، نماينده شوراي سياستگذاري جامعه ايمن منطقه 4 شهرداري تهران با اشاره به پارهاي از مشكلات تهران درباره چگونگي پيوستن به اين شبكه ميگويد: براي آنكه يك شهر بتواند استانداردهاي لازم را براي پيوستن به «جامعه ايمن» كسب كند بايد از شش شاخص قانونگذاري و اعمال قوانين، تغيير و اصلاح محصولات، تغييرات محيطي، بازديدهاي نظارتي از منازل، ارتقاي ايمني ابزارها و آموزش و مهارتآموزي عبور كند و پس از آنكه به اين جامعه هم پيوست اين به معناي پايان بخشيدن به معضلات شهر تهران؛ تصادفات، بافت فرسوده، ترافيك... نيست. وي ميافزايد: پيوستن به جامعه ايمن قدم اول و بسيار حائز اهميت براي مسوولان قلمداد ميشود و فعلا تمام سعي ما اين است كه اين كلانشهر از اين شش شاخص عبور كند و مسوولان سعي دارند شناخت ايمني را براي مردم ملموس كرده تا مردم به يك زبان مشترك چگونگي به دست آوردن ايمني برسند. به گفته اين كارشناس، جمعيت ساكن تهران حدود هشت ميليون و نيم و در روز، بنا به افراد شاغل بهطور ميانگين اين شهر 10 ميليون جمعيت را در خود جاي ميدهد اين در صورتي است كه اولين كلانشهر دنيا و دارنده اين نشان كه شهر دالاس (ايالاتمتحده آمريكا) است، دو ميليون و نيم جمعيت دارد.
تهران علاوه بر جمعيت بسياري كه دارد داراي بافت فرهنگي بسيار متفاوتي نيز هست: سطح سواد، ديدگاه، نژاد، قوميت كه اين موضوع خود نيز كار را در پايتخت دشوارتر ميكند.
بنا به اظهار دكتر اكبري براي سهولت و سرعت بخشيدن به اين دسترسي مهم با كمك شوراي سياستگذاري كه از سوي شهردار تهران تشكيل شده و بنا به تصميمگيري مسوولان ذيربط، تهران را به مناطق كوچكتر تقسيم كرده و تاكنون منطقه 22 جزئي از پايلوت جامعه ايمن شناخته شده و مناطق 4، 5، 20 و 21 تا خردادماه سال آينده ميتوانند جزئي از پايلوت اين جامعه شوند.
وي همچنين با تاكيد بر تلاش شوراي سياستگذاري و همكاريهاي بينبخشي همانند تجربه هشت سال دفاع مقدس و همچنين تعامل داوطلبانه مردم در تشكيل هياتهاي عزاداري اظهار اميدواري كرد كه بهطور حتم ميتوانيم تا سال 2011 تهران را بهعنوان نخستين كلانشهر عضو جامعه ايمن معرفي كنيم.
به گفته وي شهرستانهايي كه در كشور از اين شش شاخص نيز عبور كردهاند كاشمر و ارسنجان هستند كه كاشمر بهعنوان اولين شهر خاورميانه به شبكه بينالمللي (WHO) پيوست.
شهرستان كاشمر بهعنوان پايلوت برنامه پيشگيري از حوادث انتخاب شده است و اين شهر با برنامهاي كه در سال 77 آغاز كرده توانست با كاهش 25 درصدي در حوادث تا سال 79 و پس از بازديد و تاييد كارشناسان سازمان بهداشت جهاني (WHO) به اين شبكه بپيوندد.
مزيتهاي اين برنامه همچون كامل بودن نظام گسترش شبكه، هماهنگي بينبخش مطلوب به همراه آمار پایین تصادفات در كاشمر اين شهرستان را بهعنوان نخستين شهر كانديدا براي عضويت در جوامع ايمن در سال 2001 مطرح كرد. شهرستان كاشمر توانست در شانزدهمين كنفرانس بينالمللي جوامع ايمن كه 23- 21 خرداد 86 در تهران برگزار شد لوح عضويت در شبكه بينالمللي جوامع ايمن را دريافت كند. پس از كاشمر، ارسنجان دومين شهر كشور و سومين شهر خاورميانه است كه به مجموعه جوامع ايمن بينالمللي پيوسته است.
با توجه به برنامهريزيهاي انجامگرفته، گواهينامه جامعه ايمن با حضور مقامات بينالمللي و ملي در هفته سلامت به شهرستان ارسنجان اعطا شد.
