فرهیختگان: یکی از بخشهایی که در معرض مستقیم آسیبهای نوسانات نرخ ارز قرار دارد بخش صنعت و تولید است. گزارشهای رسیده از تولیدکنندگان نشان میدهد که بخش تولید در چند ماه گذشته با مشکلات زیادی در تامین ارز مورد نیاز خود روبهرو بوده است که گزارش این وضعیت به مسوولان ذیربط ارجاع شده است.
تصمیمگیری در مورد خرید مواد اولیه، میزان تولید و پیشبینی بازار فروش، به معادلهای چندمجهوله و لاینحل بدل شده است. فروشندگان مواد اولیه و کالاهای واسطه رغبتی به فروش ندارند زیرا از قیمت جایگزینی کالاهایشان بیخبرند و اگر هم بفروشند، از اغلب خریداران وجه نقد طلب میکنند. قیمتهای بالاتر خرید این کالاها و پرداخت نقدی یا بسیار کوتاهمدت، سرمایه در گردش بنگاههای تولیدی را که پیشتر هم کفایت نمیکرد، به شدت تحلیل برده است. تداوم این وضعیت، بسیاری از کارخانهها را به کاهش تولید، تعدیل نیرو یا تعطیلی کامل خواهد کشاند. کارشناسان معتقدند که در اقتصاد ایران، حجم صادرات به واردات وابسته است و بیش از ۸۵ درصد واردات را کالاهای سرمایهای و واسطهای تشکیل میدهند. از سوی دیگر، سالانه ۶۰ تا ۷۰ میلیارد دلار واردات ارزش به کشور صورت میگیرد که در واقع افزایش نرخ ارز میتواند از کانال گرانشدن این نهادهها، منجر به افت تولید شود و حتی به گفته فعالان صنعتی، افزایش نرخ ارز حدود ۹۰ درصد تولیدکنندگان را تحتتاثیر قرار داده و به چالش میکشاند.
تصمیم کمیته ۵ نفره
در همین راستا بانک مرکزی با تشکیل کمیتهای پنجنفره تصمیم گرفت تا به ساماندهی ارز مورد نیاز تولیدکنندگان بپردازد. این کمیته در اولین تصمیم خود اعلام کرد که تأمین هفت نوع ارز برای تولیدکنندگان بدون محدودیت و با نرخ مرجع صورت گیرد.
در این باره معاون اقتصادی و امور صنایع وزیر صنعت، معدن و تجارت با تشریح جزئیات آخرین تصمیمات کمیته پنج نفره دولت برای کنترل نرخ ارز گفت: بهمنظور حل مشکل صنعتگران در تأمین ارز مورد نیازشان، در جلسه اخیر کمیته پنجنفره کنترل نرخ ارز تصمیماتی اتخاذ شد که با اجرای آن مشکلات تولیدکنندگان برطرف خواهد شد.
محسن صالحینیا اظهار داشت: در این جلسه مقرر شد تأمین ارز مورد نیاز تولیدکنندگان برای واردات مواد اولیه بدون محدودیت انجام شود و هر کالایی که مجوز ثبت سفارش گرفته باشد از ارز با نرخ مرجع برخوردار شود.
صالحینیا ادامه داد: در این راستا مقرر شد تأمین هفت نوع ارز شامل ین ژاپن، وون کره، لیر ترک، روبل روسیه، روپیه هند، یوآن چین و یورو از طرف بانک مرکزی صورت گیرد و بانکهای عامل با پشتیبانی بانک مرکزی متعهد هستند که مشکل ارز مورد نیاز صنعتگران را با نرخ مرجع برطرف کنند.
وی ادامه داد: به این ترتیب بانکهای عامل با پشتیبانی بانک مرکزی متعهد هستند که ارز مورد نیاز متقاضیان ثبت سفارش را با نرخ مرجع تأمین کنند تا محدودیتهای موجود در گشایش LC و انتقال پول برطرف شود.
وی با بیان اینکه برخی صنایع با مشکل تأمین ارز با نرخ مرجع روبهرو شدهاند، گفت: با تصمیمگیری اخیر کمیته پنج نفره این مشکل برطرف خواهد شد و محدودیتی در تأمین ارز وجود ندارد و ملاک تأمین ارز ثبت سفارش کالا است.
این تصمیمات در حالی اتخاذشده است که تولیدکنندگان نگران پایبندی بانک مرکزی به آن هستند. ساسان قربانی دبیر انجمن سازندگان قطعات خودرو با اشاره به بدقولی بانک مرکزی در تامین ارز تولیدکنندگان میگوید: تاکنون از سوی تولیدکنندگان قطعات خودرو مراجعات بسیاری به بانکهای عامل اعطاکننده ارز صورت گرفته است که با پاسخ منفی از سوی این بانکها مواجه شدند.
وی اضافه میکند: بانکهای عامل با این استدلال که تاکنون بخشنامهای در این زمینه از سوی بانک مرکزی به ما ابلاغ نشده است، این تسهیلات را به تولیدکنندگان قطعات خودرو اعطا نمیکنند. دبیر انجمن سازندگان قطعات خودرو درخصوص مشکلات احتمالی ناشی از این وضعیت بر تولیدات صنایع خودروسازی نیز گفت: رئیسکل بانک مرکزی درخصوص تامین ارز تولیدکنندگان برای واردات مواد اولیه و قطعات و اجزای تولیدی قول مساعد دادند، اما عدم انجام و تحقق این وعده بازتابهای بسیار ناگوار و بدی را برای تولیدکنندگان در بر خواهد داشت.
وی افزود: تولیدکنندگان در این صورت قطعا به مشکل خواهند خورد و این موضوع موجب نگرانی جدی انجمن سازندگان قطعات خودرو شده است.
ارز واقعی؛ نه حمایتشده
این در حالی است که تداوم این شرایط میتواند مشکلات زیادی را برای تولیدکنندگان به وجود بیاورد. نایبرئیس کنفدراسیون صادرات اتاق ایران درباره وضعیت صادرات و واردات مبلمان در اینباره اعلام کرد: اگر ارز صادراتی ارز واقعی باشد و به واردکننده کالا نهایی ارز واقعی بدهند نه ارز حمایتشده، میتوانیم صادرات خوبی داشته باشیم، تولید داشته باشیم و اشتغال را زیاد کنیم.
جواد رجبیراد در پاسخ به این پرسش که منظور شما از ارز واقعی چیست؟ تصریح کرد: ارز حمایتشده همین ارز ۱۲۲۶ تومانی است که دولت اعلام کرده است؛ این ارزی است که بازخوردش مربوط به واردکننده کالای نهایی است اما یک تولیدکننده ممکن است ۳۰ درصد از این ارز استفاده کند، ۷۰ درصد نیاز موجود را با ارز واقعی پرداخت و نرخ را با بازار تنظیم میکند.
وی ادامه داد: ارزش واقعی دلار الان به دو هزار تومان هم رسیده، یعنی تولیدکننده ارز مورد نیاز خود، دستمزد و کالای داخلی و سربار و کارهای دیگری که انجام میدهد را با دو هزار تومان حساب میکند و فقط ۳۰ درصد هزینه پرداختی را ارز حمایتشده میگیرد اما یک نفر واردکننده برای تمامی کالاها و حتی برای آن دستمزد و سربار، ارز حمایتشده میگیرد یعنی ارز حمایت شدهای را به صورت سوبسید به واردکنندهها میدهیم.
نایبرئیس کنفدراسیون صادرات اتاق ایران درباره انتظارات موجود از وضعیت ارز گفت: واقعیت این است که ما از دولت میخواهیم نرخ ارز را ثابت نگه دارد و ارز را حمایت شده کند؛ اما من خودم با تجربهای که دارم میگویم که این کار به نفع تولید نیست بلکه به نفع واردات است؛ اگر ما بتوانیم ارز را برای تولید و رساندن مواد اولیه به تولید بگذاریم و در مقابل ارز حاصل از صادرات را برای واردات بگذاریم، این کار موفقیتآمیز است.
تأثیر نامناسب نرخ ارز در بخش تولید
عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس با بیان اینکه افزایش نرخ ارز تأثیر نامناسبی در صنعت و تولید کشور دارد، گفت: سیدمهدی صادق افزود: نوسانهای نرخ ارز تأثیر نامناسبی در صنعت و تولید کشور دارد و موجب ورشکستگی تولیدکننده و واردکننده میشود. وی با تأکید بر اینکه نرخ ارز باید ثابت بماند، اظهار داشت: زمانی که تسهیلات ارزی برای تهیه مواد اولیه در اختیار تولیدکنندگان قرار میگیرد، پس از افزایش قیمت ارز فروش جنس تولیدی دیگر صرفه اقتصادی ندارد.
این نماینده در ادامه افزود: در چنین شرایطی که نه تولیدکننده میتواند قیمت کالا را افزایش دهد و نه مواد اولیه را با قیمت ثابت خریداری کند، بازپرداخت تسهیلات هم برایش دشوار میشود. صادق با اشاره به اینکه تولیدکنندگان با توجه به نرخ ارز در زمان تحویل تسهیلات و تهیه مواداولیه قیمت تمامشده کالا را محاسبه و آن را اعلام میکنند، گفت: افزایش نرخ ارز موجب بالا رفتن مواد اولیه مورد استفاده در تولید کالا میشود و فروش با همان قیمت برای تولیدکننده صرفه ندارد.
