چند روز مانده به پايان ضربالاجل تعيينشده براي ايران در مورد بازگشت به ميز مذاكرات هستهاي، تهران سرانجام پاسخ خود به درخواست غرب را ارائه كرده و از بستههاي پيشنهادياش به 1+5 پرده برداشت.
ارائه شدن بسته پيشنهادي ايران به كشورهاي 1+5 كه عصر روز پنجشنبه رسما انجام شد، واكنش متفاوت اين كشورها را در پي داشته است. برخي از اين كشورها تا حدودي از بسته پيشنهادي ايران استقبال كرده و برخي ديگر ضمن تاكيد بر لزوم ازسرگيري مذاكره با ايران مدعی شدند بسته پيشنهادي مطلب جديدي براي گفتن ندارد. منوچهر متكي وزير امور خارجه ايران در مراسمي كه عصر روز چهارشنبه در محل وزارت امور خارجه برگزار شد بسته پيشنهادي ايران را به هربرت هونزوويتس سفير آلمان، شيائوين سفير چين، سادونيكوف سفير روسيه، پولتي سفير فرانسه و لوي آگوستي سفير سوئيس بهعنوان حافظ منافع آمريكا در ايران و كاردار سفارت انگلستان در تهران بهعنوان نمايندگان گروه 1+5 تحويل داد.
بسته پيشنهادي ايران به 1+5 پس از آن ارائه شد كه موعد ضربالاجل تعيينشده از سوي 1+5 براي بازگشتن ايران به ميز مذاكره رو به پايان بود. ايران اما با ارائه اين بسته پيشنهادي تقريبا آمادگي خود را براي مذاكره اعلام كرده است. ارائه شدن اين بسته از نقطه نظر زماني اهميت ديگري نيز دارد. اين بسته چند روز پس از گزارش محمد البرادعي مديركل آژانس بينالمللي انرژي اتمي درباره برنامه هستهاي ايران ارائه شد. گزارشي كه اگرچه در آن باز هم صحت و سلامت برنامه هستهاي صلحآميز ايران تاييد شده بود اما بار ديگر لحن دوپهلوي البرادعي كه همواره درخصوص گزارشهايش درباره ايران به كار برده است موجب شد اعمال فشار بر ايران درخصوص برنامه هستهاياش همچنان ادامه يابد.
اما در اين مقطع زماني خاص و درست زماني كه غرب خود را براي مذاكره درخصوص دور جديدي از تحريمها عليه ايران آماده ميكرد، ايران با ارائه بسته پيشنهادي تا حدودي معادلات را بر هم زده و روند ديپلماسي ديگر كشورها را دچار تغيير كرد.
البته بسته پيشنهادي از سوي كشورها با واكنشهاي متفاوتي روبهرو شد. دولت آمريكا چندان از اين بسته استقبال نكرد و اعلام كرد اين بسته مطلب جديدي عنوان نميكند و حاوي همان مطالبي است كه پيشتر از سوي ايران عنوان شده بود. آمريكا اما در عين حال بر ادامه سياست مذاكره با ايران تاكيد كرد.
در همين راستا «پيجي كراولي» سخنگوي وزارت خارجه آمريكا گفت: «در مشورت با ديگر اعضاى گروه 1+5 به دنبال آن خواهيم بود كه ببينيم آيا ايران درواقع آماده تعامل است و تمايل اين كشور براى تعامل را به محك آزمون خواهيم گذاشت.»
«كراولي» همچنين گفت بسته پيشنهادي ايران كه توسط «منوچهر متكي» وزير خارجه اين كشور تحويل سفراي پنج عضو دائمي شوراي امنيت و آلمان شده بود، به نگرانيها درباره ماهيت برنامه هستهاي اين كشور پاسخ نداده است.
به نظر ميرسد منظور از اين سخن تاكيد ايران بر ادامه غنيسازي اورانيوم است. درخواستي كه از سوي غرب مطرح شده است، ايران بهرغم پذيرفتن چهار قطعنامه شوراي امنيت سازمان ملل هنوز بر انجام اين درخواست گردن ننهاده است.
كراولي كه روز پنجشنبه به پرسشهاي خبرنگاران پاسخ ميداد درباره بسته پيشنهادي ايران گفت: «اين بسته حاوي مطلب جديدي نبود.» وي افزود: «ايران در بسته پيشنهادى روز گذشته بار ديگر ديدگاه خود را مبنىبر اينكه پرونده هستهاياش بسته شده مورد تاكيد قرار داده است.
مطمئنا اين موضوع قابل طرح نيست.»
«رابرت گيبس» سخنگوي كاخسفيد نيز در واكنشي نسبتا مشابه مدعی شد بسته پيشنهادي ايران پاسخگوي تعهدات بينالمللي اين كشور نيست. وي در ادامه سخنانش دو راه پيش پاي ايران گذاشت؛ يا در مسير پايان دادن به بنبست كنوني گام بردارد يا آنكه خود را براي مواجه شدن با تحريمها و انزواي بينالمللي بيشتر آماده كند.»
اين دقيقا همان لحني است كه به نظر ميرسد ایران به هيچ وجه آن را برنميتابد.
رئیسجمهور ایران چند روز پيش در سخناني در واكنش به ضربالاجل آمريكا براي بازگشتن ايران به ميز مذاكره گفته بود ايران ديگر با هيچ كشوري درخصوص برنامه هستهاياش مذاكره نخواهد كرد. البته بايد منتظر ماند و ديد پس از ارائه بسته پيشنهادي ايران به 1+5 و نزديك شدن موعد سفر احمدينژاد به نيويورك براي شركت در مجمع عمومي سازمان ملل و سخنراني در اين نشست آيا ايران همچنان بر موضع عدم مذاكره هستهاي با 1+5 پافشاري خواهد كرد يا خير؟
سرگئي لاوروف وزير امور خارجه روسيه در موضعي كاملا متفاوت با آمريكا از ارائه بسته پيشنهادي ايران استقبال و اعلام كرد اين بسته ميتواند مبناي گفتوگوها قرار بگيرد.
لاوروف با تاكيد بر اينكه كشورش با تحريم سوختي ايران مخالف است، درخصوص بسته پيشنهادي گفت در مرور كوتاهي كه از بسته پيشنهادي داشته برداشتش اين است كه ميتوان با اين بسته كار كرد. وي روز پنجشنبه گفت مهمترين نكته اين است كه ايران آماده گفتوگوهاي جامع است ازجمله نقش مثبتي كه ميتواند در عراق، افغانستان و كشورهاي منطقه داشته باشد.
همچنين وزير خارجه روسيه مخالفت اين كشور را با اعمال تحريم بر صنعت نفت ايران ابراز داشت و گفت: «نميتوان از اين طريق ايران را وادار به همكاري كرد و به نظر او چنين اقدامي از حمايت شوراي امنيت سازمان ملل متحد برخوردار نخواهد بود.»
لاوروف با بيان اينكه بهكارگيرى تحريمها عليه ايران براى وادار كردن اين كشور به همكارى بوده است، تاكيد كرد: «از برخى تحريمهاى مورد بحث ازجمله تحريمهاى نفتى نمىتوان بهعنوان ابزارى براى وادار كردن ايران به همكارى استفاده كرد و من فكر نمىكنم در شوراى امنيت مورد حمايت قرار گيرد.»
چين نيز كه در كنار روسيه از مدافعان ايران در بحث هستهاي به حساب ميآيد، اعلام كرد در حال بررسي و مطالعه دقيق بسته پيشنهادي ايران است. «جيانگ يو» سخنگوي وزارت امور خارجه چين روز چهارشنبه گفت: ما بسته پيشنهادي ايران را دريافت كرديم و در حال بررسي و مطالعه آن هستيم. وي افزود: با در نظر گرفتن شرايط كنوني طرفين ذينفع بايد تلاشهاي ديپلماتيك بيشتري داشته باشند و اگر امكانپذير باشد مذاكرات را از سر بگيرند تا تصميمهاي قابل قبول و طولانيمدتي براي اين مساله اتخاذ شود.
دولت انگليس اما موضع محافظهكارانهاي در قبال بسته پيشنهادي اتخاذ كرده است. سخنگوي دفتر امور خارجي و منافع مشترك انگليس گفت: «بسته پيشنهادي ايران را دريافت كرديم و همچنان به گفتوگوي معنادار با اين كشور براي رفع برخي نگرانيهاي بينالمللي در ارتباط با برنامه هستهاي تهران متعهد هستيم.»
وي همچنين تاكيد كرد پيشنهاد لندن به تهران براي گفتوگوي هستهاي كه ماه آوريل گذشته ارائه شد، همچنان به قوت خود باقي است و اميدواريم ايران در سريعترين زمان ممكن به اين پيشنهاد پاسخ دهد.»