نعمت احمدی* ۱- دولت بیبرنامه: اگر به آییننامه مجلس كه بعد از قانون اساسی به لحاظ نحوه تصویب خود یعنی آرای دوسوم نمایندگان از اعتبار بالایی برخوردار است نگاه كنیم، جلسه یكشنبه و دوشنبه مجلس و بالطبع جلسات بعدی برای اخذ رأی اعتماد وجاهت قانونی ندارد زیرا برابر ماده ۱۸۸ آییننامه داخلی مجلس، رئیسجمهور ظرف دو هفته پس از انجام مراسم تحلیف یا بعد از استعفا یا سقوط دولت، باید كتبا اسامی هیات وزیران را به همراه شرح حال هریك از وزیران و برنامه دولت تسلیم مجلس كند.
رئیس مجلس مكلف است در اولین فرصت در جلسه علنی وصول معرفی وزیران را اعلام و پس از قرائت، دستور تكثیر آن را صادر نماید. برابر این ماده، رئیسجمهور علاوهبر اعلام اسامی هیات وزیران باید برنامه دولت را هم تسلیم مجلس كند. محمود احمدینژاد فاقد برنامه بود؛ اینكه برنامه پنجساله و سند چشمانداز مسیر اصلی حركت دولت است تا دچار انحراف از اصل نشود قابل قبول است اما راه چگونگی رسیدن به این اهداف در برنامه اجرایی و عملیاتی دولت است كه محمود احمدینژاد فاقد برنامهای است كه نمایندگان بتوانند به بررسی خط مشی و اصول كلی برنامه دولت، بپردازند. در نگاه به مواد ۱۸۸، ۱۸۹ و۱۹۰، آییننامه داخلی مجلس، مقنن حداقل ۱۰ بار از برنامه دولت یاد كرده است؛ تكرار برنامه دولت در سه ماده آن هم در ۱۰ مرتبه صرف نظر از نیاز جملهبندی مواد، وسواس و دقت مقنن را میرساند كه اهم موضوع جلسه رأی اعتماد را قبل از برنامه وزیر یا رأی اعتماد به وزیر یا وزیران قبول برنامه دولت از طرف مجلس میداند. برای نمونه در بخشی از ماده ۱۹۰ آمده است: «...سوالات كتبی نمایندگان در طول مدتی كه برنامه دولت مطرح است از طریق رئیس مجلس به رئیسجمهور یا وزیر مربوطه داده خواهد شد.» اهمیت این بخش از ماده در آن است كه برابر بخشی دیگر از همین ماده بررسی برنامه دولت و تركیب هیات وزیران را با اظهارات پنج نفر از نمایندگان مخالف و پنج نفر از نمایندگان موافق با حفظ ترتیب یك نفر مخالف و یك نفر موافق و هركدام برای مدت ۱۵ دقیقه انجام خواهد داد؛ ... برابر این ماده اول باید برنامه دولت و تركیب هیات وزیران مورد نقد موافقان و مخالفان قرار گیرد و برای اینكه حقی از دیگر نمایندگان ضایع نشود مقنن به دیگر نمایندگان اجازه داده است، سوالات خود را به صورت كتبی در طول مدتی كه برنامه دولت مطرح است از طریق رئیس مجلس بپرسند. برنامه دولت باید وجود داشته باشد و چون برنامهای نداشت از نظرحقوقی نمیدانم نمایندگان در كلیات میخواهند به چه چیزی رأی بدهند؟
۲- بیانگیزگی مجلس: وقتی احمدینژاد وارد صحن علنی مجلس شد و زمانی كه نمایندگان بعد از مراسم تنفیذ و تحلیف از لیست وزرای پیشنهادی فقط از طریق اخبار رادیو و دیگر رسانهها مطلع شدند متوجه مساله مهمی به نام عدم نیاز احمدینژاد به رایزنی نسبت به لیست وزرای پیشنهادی خود روبهرو شدند و نوعی بلاتكلیفی هم در نطقهای مخالفان و موافقان و هم تركیب مخالفان و موافقان به چشم میخورد. برای نمونه سه نفر از تاثیرگذارترین نمایندگان اصولگرا یعنی محمدرضا باهنر، علی مطهری و احمد توكلی در مخالفت با احمدینژاد صحبت كردند تا جایی كه احمدینژاد مخالفت برخی نمایندگان را تخریب دانست، صرفنظر از تركیب مخالفان یا موافقان، نمایندگان برنامهای از دولت در دست نداشتند تا موافقت یا مخالفت خود را با برنامه دولت اعلام كنند و افراد شاخصی مانند باهنر و توكلی مجبور شدند با نقد عملكرد دولت نهم با تكیه بر لیست وزرای دولت دهم، سرنوشتی مشابه دولت نهم با سابقهای پر از تذكر و استیضاح یا جمع كردن امضا توسط نمایندگان برای استیضاح را بیان كنند مضافا اینكه احمدینژاد تعبیر جدیدی از وزرا و پاسخگویی آنان ارائه داده است. ایشان مدعی است وزرا در مقابل رئیسجمهور پاسخگو هستند و بر عملكرد آنان رئیسجمهور نظارت دارد و این رئیسجمهور است كه پاسخگوی هیات وزیران خود است.
تعبیر و تفسیری شبیه به مضمون بالا كه توسط احمدینژاد طرح شده است رابطه مجلس و دولت را در آینده به گونهای خاص رقم خواهد زد. سخن آخر اینكه مجلس طی دو روز گذشته انضباط لازم را نداشت؛ نمایندگان دو به دو و یا چند نفره با هم صحبت میكردند؛ اطراف وزرای پیشنهادی و رئیسجمهور پر بود از نمایندگان، تا جایی كه لاریجانی رئیس مجلس كه همیشه در حال تذكر دادن به نمایندگان بود كه در جای خود بنشینند، حتی از نمایندگان خواست حداقل صندلی خالیای برای وزرای پیشنهادی باقی بگذارند. عكسهایی كه در این روز از صحن علنی مجلس و تحرك نمایندگان روی خروجی سایتها نقش بسته است، مجلس فعال و پرجوشی را نشان نمیدهد كه مشغول بررسی برنامه دولت و آمادگی برای دادن رأی اعتماد به افراد اصلح برای تصدی پست وزارت باشد.
