رئیس سازمان انرژی اتمی گفت: محور اصلی گزارش جدید مدیركل آژانس، تاكید بر انحراف نداشتن فعالیتهای هستهای ایران از مسیر صلحآمیز است. علیاكبر صالحی با بیان اینكه اساسا هدف آژانس بینالمللی انرژی اتمی، اطمینان حاصلكردن از صلحآمیز بودن فعالیتهای هستهای كشورها از طریق بازرسی و نظارت است، خاطرنشان كرد: در این گزارش مثل گزارشهای پیشین بر اینكه هیچ انحرافی از مواد هستهای اعلام شده برای مقاصد غیرصلحآمیز وجود ندارد تاكید شده است.
بنابراین معتقدیم سایر مسائلی كه در گزارش به آن پرداخته شده است اموری فرعی هستند. وی در پاسخ به اینكه آژانس توجیهات ایران را در اخراج دو بازرسش قبول نكرده است، گفت: این حق ماست كه بازرسان را انتخاب كنیم و حق تمام كشورهای عضو آژانس است. اساسا تمامی كشورهای عضو، فهرست بازرسان را در اختیار میگیرند و پس از انتخاب به آژانس اعلام میكنند. دو بازرسی كه ایران از پذیرش آنان خودداری كرد خلاف واقع گزارش كردند و آژانس هم به این نتیجه رسید اما نمیخواهد بر این مساله اذعان كند. ما گفتیم دو بازرس دیگر معرفی كنند و آنها دو بازرس جدید معرفی كردند و ما هم این دو بازرس جدید را پذیرفتهایم.
رئیس سازمان انرژی اتمی در پاسخ به اینكه آژانس اعلام كرده است ایران اجازه نداده تا بازرسان از كارخانه آب سنگین بازدید كنند، اظهار كرد: بازرسی از كارخانه آب سنگین در چارچوب پادمان جامع و قرارداد دوجانبه میان ایران و آژانس نیست. آژانس به ما بگوید به استناد كدام بند از قرارداد دوجانبه بین دو طرف باید از تاسیسات آب سنگین تولیدشده بازدید كند؟ ما چنین مقرراتی را نیافتهایم.
وی اعلام كرد: صراحتا میگویم آژانس به ما ثابت كند كه باید از تاسیسات آب سنگین ایران و آب سنگین تولیدشده بازدید كند؛ اگر ثابت كرد، بنده در اسرع وقت اجازه بازدید به بازرسان را خواهم داد؛ در حالی كه ما چنین قانونی را در مقررات نیافتیم. صالحی درباره تقاضای آژانس مبنیبر اینكه ایران باید پیش از اعلام ساخت ١٠ سایت غنیسازی، آژانس را مطلع میكرد، تصریح كرد: براساس كد اصلاحیه ١/٣ قدیم، ایران موظف به ارائه چنین اطلاعاتی نیست. ما بر این اساس ١٨٠ روز قبل از انتقال مواد هستهای به تاسیسات هستهایمان آژانس را مطلع میكنیم. آژانس معتقد است ایران باید كد اصلاحیه فرعی ١/٣ جدید را اجرا كند و ما میگوییم به كد اصلاحیه فرعی جدید تعهدی نداریم.
معاون رئیسجمهور تاكید كرد: آژانس بینالمللی انرژی اتمی باید حواسش را قدری بیشتر جمع كند و از موضع بیطرفی و انصاف خارج نشود؛ چراكه اعتبار آژانس به تخصصی، فنی بودن و بیطرف بودنش است. ما معتقدیم اگر بهخاطر فشارهای سیاسی، افكار عمومی از مسیر درست منحرف شوند شاهد بیاعتمادی به آژانس خواهیم بود.
رئیس سازمان انرژی اتمی تصریح كرد: معتقدیم بهخاطر فشارهای سیاسی، مسائل فرعی و حاشیهای بزرگنمایی میشود و محورهای اصلی گزارش كه تایید در مسیر صلحآمیز بودن فعالیتهای هستهای ایران است تحتالشعاع قرار میگیرد.
وی ادامه داد: شیوه گزارشنویسی آژانس در یكسال اخیر تغییر كرده است و جای این سوال است كه پس از رفتن مدیركل پیشین از آژانس، چه تغییری روی داده یا ایران چه اقدامی را انجام داده است؟ مگر نه اینكه ایران به تعهدات و تعاملاتش بیش از گذشته پرداخته است و تمام بازرسیها انجام شده است و حتی در مقاطعی كه برای اعتمادسازی لازم بود همراهیهای بیشتری فراتر از تعهداتمان با آژانس داشتهایم؛ مثل اعلام ساخت سایت فردو.
صالحی تاكید كرد: ما احساس میكنیم فشارهای سیاسی آثار خودش را در برخی از ردههای آژانس میگذارد. در عین حال معتقدیم بدنه آژانس محكم و مورد احترام ماست. نقد ما نسبت به آژانس دوستانه و در جهت اصلاح كار این نهاد تخصصی، فنی و حقوقی و حفظ و بالا بردن اعتبار آن است.
همچنین علیاصغر سلطانیه نماینده ایران در آژانس بینالمللی انرژی اتمی نیز در سخنانی به انتقاد از گزارش جدید آژانس درخصوص برنامه هستهای ایران پرداخته و گفت: «گزارش مدیركل آژانس نسبت به گزارشهای مدیركل قبل، متوازن نیست و اشكالاتی مبنیبر پرداختن به جزئیات فنی و برجسته كردن و نقل قول از متن قطعنامههای شورای امنیت در آن دیده میشود.»
سلطانیه تاكید كرد: این اقدام و رفتار مدیركل در انتشار گزارش به جایگاه فنی و تخصصی آژانس لطمه وارد میكند؛ زیرا آژانس یك نهاد زیرمجموعهای شورای امنیت و سازمان ملل نیست. آژانس نهادی بینالمللی، تخصصی و مستقل است كه بنده در جلسه شورای حكام بهطور مفصل به اشكالات این گزارش خواهم پرداخت.
متن گزارش جدید آژانس درباره ایران
«یوكیو آمانو» مدیركل ژاپنی آژانس بینالمللی انرژی اتمی گزارش جدید خود درباره برنامه هستهای ایران را دوشنبهشب منتشر كرد. خلاصهای از گزارش آمانو را كه خبرگزاری فارس منتشر كرده است در زیر میخوانید:
۴۱- مادامی كه آژانس به راستیآزمایی عدم انحراف مواد هستهای اعلامی ایران ادامه میدهد، ایران همكاریهای لازم به منظور اجازه به آژانس برای تایید اینكه تمام مواد هستهای در ایران در فعالیتهای صلحآمیز هستند را فراهم نكرده است.
۴۲- ایران، بهطور خاصتر، الزامات ذكرشده در قطعنامههای شورای حكام و شورای امنیت شامل اجرای پروتكل الحاقی كه برای اعتمادسازی در زمینه هدف انحصارا صلحآمیز برنامه هستهای ایران و حل مسائل باقیمانده ضروری هستند را اجرا نمیكند. ایران بهطور ویژه نیاز به همكاری در زمینه توضیح مسائل باقیمانده كه نگرانیها درباره ابعاد نظامی احتمالی برنامه هستهای را افزایش میدهند، دارد و ازجمله این همكاری تامین دسترسی به تمام سایتها، تجهیزات، اشخاص و مدارك مورد درخواست آژانس است. ایران همچنین نیاز به اجرای كد تعدیل شده ۱/۳ در زمینه تهیه سریع اطلاعات طراحی را دارد.
۴۳- بهعلاوه، ایران برخلاف قطعنامههای مرتبط شورای حكام و شورای امنیت، فعالیتهای مرتبط غنیسازی را تعلیق نكرده است. ایران به فعالیت تاسیسات غنیسازی سوخت و تاسیسات غنیسازی سوخت آزمایشی در نطنز ادامه داده و غنیسازی اورانیوم تا ۲۰ درصد اورانیوم ۲۳۵ را در تاسیسات غنیسازی سوخت آزمایشی و اكنون در دو آبشار به هم مرتبط را آغاز كرده است. ایران به ساخت تاسیسات غنیسازی سوخت فردو ادامه داده است. بهمنظور راستیآزمایی زمانبندی و ماهیت واقعی تاسیسات غنیسازی سوخت آزمایشی، ایران هنوز نیازمند تامین دسترسی آژانس به مدارك طراحی مرتبط و شركتهای دخیل در طراحی و ساخت تاسیسات است. ایران همچنین نیاز به ارائه یك پرسشنامه اطلاعات طراحی كامل برای این تاسیسات دارد. ایران همچنین اعلام كرده است كه مكانهایی را برای تاسیسات غنیسازی جدید انتخاب كرده و اینكه ساخت یكی از این تاسیسات حدود مارس ۲۰۱۱ آغاز خواهد شد، اما این كشور اطلاعات طراحی مورد نیاز و دسترسی مطابق توافق پادمانهای ایران و ترتیبات اجرایی را در اختیار آژانس قرار نداده است.
۴۴- بهطور مشابه، ایران برخلاف قطعنامههای مرتبط شورای حكام و شورای امنیت به ساخت رآكتور IR-۴۰ و فعالیتهای مرتبط آبسنگین ادامه داده است. به آژانس اجازه نمونهبرداری از آب سنگین كه در تاسیسات تبدیل اورانیوم اصفهان ذخیره شده است، داده نشد. همچنین برای آژانس امكان دسترسی به تاسیسات تولید آب سنگین فراهم نشد. مادامی كه آژانس میتواند گزارش دهد كه ایران بیانیههایی را مبنیبر اینكه آن فعالیتها را تعلیق نكرده است و آژانس بدون دسترسی كامل به آب سنگین در تاسیسات تبدیل اورانیوم، تاسیسات تولید آب سنگین و سایر تاسیسات كه ایران اعلام كرده است قصد دارد آنها را بسازد، قادر به راستیآزمایی چنین بیانیههایی و نتیجتا گزارش كامل درباره این موضوع نیست.
۴۵- ایران به تعیین دو بازرسی كه اخیرا در ایران بازرسی انجام دادند اعتراض كرد. آژانس اساسی را كه ایران به واسطه آن اعتراض خود را توجیه كرده است رد میكند؛ آژانس همچنین نگران است كه اعتراض مكرر به تعیین بازرسان مجرب، روند بازرسی را مختل كرده و از توانایی آژانس برای اجرای پادمانها در ایران بكاهد.
۴۶- مدیركل از ایران میخواهد كه گامهایی را در راستای اجرای كامل توافق پادمانها و سایر الزامات خود شامل اجرای پروتكل الحاقی بردارد.
۴۷- مدیركل به گزارشدهی به نحو مقتضی ادامه خواهد داد.
