سارا علیاری:طبق آمارهای اعلامشده بناست ۲۴ هزار میلیارد تومان به توسعه بنگاههای زوبازده ظرف حداكثر شش ماهی كه تا پایان سال جاری باقی است، اختصاص یابد تا بدینواسطه اندكی از بار نرخ بیكاری ۶/۱۴ درصدی كه از سوی نهادهای رسمی اعلام میشود كاسته شود.
طبق آمارهای منتشر شده از ۲۴ هزار میلیارد تومان مدنظر بناست تا پایان آذرماه ۱۱ هزار میلیارد تومان به بهرهبرداری، تكمیل و تجهیز كامل بنگاههای زودبازده و ۱۳ هزار میلیارد تومان به تكمیل بنگاههای جدیدالتاسیس تخصیص یابد كه این رقم در مقایسه با رقمی كه طی سالهای ۸۸-۸۴ به این موضوع تعلق گرفته و معادل ۲۱ هزار ۵۰۰ میلیارد تومان بوده حجم قابل توجهی است. اما كارشناسان با توجه به شرایط حال حاضر كه نرخ بیكاری روند افزایشی دارد، این قبیل راهكارها را موثر ندانسته و معتقدند باید راهكارهای جدیتری در این زمینه از سوی متولیان اعمال شود. وامهای تخصیصیافته به بنگاههای زودبازده كه در ادبیات اقتصادی ایران در ۶، ۷ سال گذشته مطرح شده و تا پیش از آن تحتعنوان وامخوداشتغالی تخصیص مییافت با این نیت و هدف ارائه میشده كه پیرو آن از نرخ بیكاری كاسته شده و به معنای دیگر اشتغالزایی با روند رو به رشدی روبهرو شود. بررسیها حكایت از آن دارد كه طی این سالها این قبیل اقدامات نهتنها از نرخ بیكاری نكاسته و اشتغال را بالا نبرده بلكه به نوعی بخشهای دیگر اقتصادی ازجمله بانكها را متضرر كرده و اكنون به جایی رسیدهایم كه سران سه قوه حجم بالای مطالبات معوق بانكها را به منزله زنگ هشداری تلقی كرده و كمر همت بر كاهش آن بستهاند، چرا كه حجم قابل توجهی از تسهیلات بازپرداخت نشده به بنگاههای زودبازده با حجم بزرگ تعلق دارد. مركز آمار ایران چندی پیش نرخ بیكاری در بهار ۸۹ را ۶/۱۴ درصد اعلام كرده و اظهار داشته كه در مقایسه با مدت مشابه سال قبل ۵/۳ درصد رشد داشته است كه این مساله خود دلیلی بر این ادعاست كه راهكارهای ارائه شده در زمینه كاهش نرخ بیكاری بدون نتیجه مانده و نباید وجود چنین وضعیتی را بر گردن فارغالتحصیلان دهه ۶۰ و... بیندازیم، چراكه اگر راهحلهای ارائه شده به نتیجه میرسید قطعا با این سیل جمعیت جوان جویای كار روبهرو نمیشدیم.
نیمنگاهی به شهركهای صنعتی
امروزه در اقصی نقاط كشور شهركهای صنعتی بسیاری وجود دارند كه در نوع خود از یك توزیع مناسب و عادلانه به لحاظ جغرافیایی برخوردارند و كمتر شهرستان و نقطه محرومی در كشور وجود دارد كه شهرك صنعتی در آن بنا نشده باشد، چراكه در اكثر این شهركها دهها واحد تولید متنوع مشغول به فعالیت هستند كه در نوع خود اشتغالزایی قابل قبولی دارند. از سوی دیگر برخی از این واحدهای تولیدی به مرحله تولید رسیده اما توان تولید ندارند یا بخشی دیگر از واحدها به انتهای كار رسیدهاند، اما كمبود نقدینگی آنها را از ادامه فعالیت باز داشته است. با این تفاسیر به نظر میرسد اگر متولیان نیمنگاهی هم به این شهركها داشته باشند و آن دسته واحدهایی كه از توجیه اقتصادی برخوردارند را حمایت كنند، قطعا اهداف ویژهای بهمنظور كاهش نرخ بیكاری و اشتغالزایی محقق میشود و دیگر نیازی به بالابردن حجم سرمایهگذاریها نخواهیم داشت. در حال حاضر بخشی از پول موجود در كشور در واحدهای نیمهكاره معطل و بلاتكلیف باقی مانده و این مساله از آنجا نشأت میگیرد كه پروژههای تعریف نشده به نتیجه نرسیدند تا بتوان نسبت به هزینه اختصاص یافته از آن درآمدزایی كرد و نتیجه آن، این میشود كه یك كارخانه علیرغم راهاندازی و نصب خط تولید به دلیل كمبود نقدینگی برای خرید مواد اولیه نمیتواند نسبت به عملیاتی شدن واحد تولیدی خود اقدام كند كه اگر متولیان توجه بیشتر سرمایهگذاری را به این موارد اختصاص دهند قطعا هزاران میلیارد تومان پول بلااستفاده در چرخه اقتصادی كشور فعال خواهند شد. از سوی دیگر از آنجایی كه شهركهای صنعتی موجود در كشور از توزیع مناسب و یكنواختی برخوردارند، توجه و حمایت بیشتر از این قبیل واحدها به نوعی اجرای عدالت در حل مشكل و معضل بیكاری در كشور است. ناگفته نماند با توجه به این موارد نكته حائز اهمیت دیگر آن است كه بسیاری از این پروژهها طی سالیان اخیر از سوی كارشناسان و بازرسان مختلف نهادهایی مانند بانك، وزارت كار و... مورد بررسی و تحقیق قرار گرفتهاند و به نوعی دلایل توجیه فنی و اقتصادی آن آشكار شده كه امروز به این مرحله رسیدهاند و دیگر نیازی به هزینه دوبارهكاری برای تایید توجیه اقتصادی طرحهای آنها وجود ندارد و كاری كه در سالهای قبل انجام شده مجددا تكرار نمیشود. با این تفاسیر طبق اظهارنظر كارشناسان اقتصادی اگر متولیان و دستاندركاران امر بكوشند تسهیلات و سرمایههای لازم را به طرحهای قدیمی كه همچنان بلاتكلیف نقدینگی و سرمایهگذاری هستند، اختصاص دهند زودتر به اهداف خود میرسند تا اینكه تلاش كنند تشكیلاتی موازی و همراستا با بخشهایی كه تا پیش از این وجود داشتند ایجاد كنند تا شاید گامی در جهت حل مشكل بیكاری بردارند.
