ارمغان جوادنیا: مرتضی ابراهیمیمقدم دبیر انجمن صنفی سیانجی كشور از صنعت سیانجی در كشور كه دچار ركود درازمدتی شده است، خبر داد. از نتایج ناگزیر این ركود معطل ماندن سرمایههایی است كه به این بخش تزریق شده است و در ادامه این وضعیت افزایش نرخ بیكاری و كاهش نرخ اشتغال در این بخش را شاهد هستیم.
ابراهیمیمقدم معتقد است: در حال حاضر برخی از جایگاههای سیانجی كشور خوابیده و كارخانهها نیز از وضعیت مطلوبی برخوردار نیستند. آمارها بیانگر این است كه هماكنون حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد ظرفیت جایگاههای سیانجی كشور خالی است و سوخترسانی خودروها به سختی صورت میگیرد. دبیر انجمن صنفی سیانجی حل مشكلات موجود و نجات این صنعت را ورود بخش خصوصی به شبكه سیانجی كشور میداند و از مسوولان مدیریت حملونقل سوخت كشور میخواهد تا هرچه زودتر برای نجات این صنعت تدابیر ویژهای اندیشه كنند. گفتوگوی ما را با دبیر انجمن صنفی سیانجی كشور پیرامون این موضوع میخوانید.
گزارشهای میدانی از جایگاههای سوخت كشور حاكی از آن است كه صنعت سیانجی كشور با مشكلات زیادی دست به گریبان است، اما اطلاعرسانی خوبی در این زمینه صورت نمیگیرد. واقعا در این بخش چه خبر است؟
در دهه ۸۰ سرمایهگذاریهای هنگفتی در صنعت سیانجی بهویژه در بخش مخازن، كمپرسور جایگاههای سیانجی، كیتها و... صورت گرفت. در آن زمان انتقال دستگاههای سیانجی به كشور با مشكلات زیادی روبهرو بود اما با دردسرهای فراوان انجام شد. اما در حال حاضر صنعت سیانجی دچار ركود شده و سرمایهگذاریهای انجامشده در این صنعت معطل مانده است. این مساله منجر به افزایش نرخ بیكاری و كاهش نرخ اشتغال شده است.
پس با این تفاصیل باید گفت وضعیت كارخانهها نیز تعریف چندانی ندارد. درست است ؟
دقیقا همینطور است. در حال حاضر كارخانهها در حال تعدیل نیروهای خود هستند و از وضعیت مناسبی برخوردار نیستند. این در حالی است كه برخی جایگاهها خوابیده و در برخی جایگاهها نازلها كار نمیكنند بهعنوان مثال از پنج نازل فقط دو نازل كار میكند. بنابراین با این شرایط میتوان گفت حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد ظرفیت جایگاههای كشور خالی است و نمیتوانند به خودروها سوخترسانی كنند.
شواهد حاكی از آن است كه شتابی كه از سال ۸۵ در بحث خودروهای دوگانهسوز وجود داشت به مرور كند شد، شما علت آن را در چه میدانید؟
علت این مساله ارتباط تنگاتنگی با جایگاههای سیانجی دارد كه به تناسب خودروهای دوگانهسوز توسعه پیدا نكردند. براساس نرم هر هزار خودرو یك جایگاه هزار مترمكعب بر ساعت نیاز دارد كه با این تفاصیل باید گفت هماكنون با كمبود حدود ۸۰۰ جایگاه روبهرو هستیم.
پس در حقیقت علت اصلی صفهای طویل جایگاههای سوخت نیز همین مساله است. نه؟
درست است. امروز كمبود جایگاههای سیانجی باعث شده تا شاهد صفهای طولانی در كلانشهرها و مراكز استانها باشیم و از طرف دیگر این مساله باعث شده وقت زیادی از مردم تلف شود.
چه تعداد خودروی دوگانهسوز در كشور موجود است؟
براساس آمارهای رسمی تعداد خودروهای دوگانهسوز طی سال گذشته یك میلیون و ۸۰۰ هزار دستگاه و از ابتدای امسال تا نیمه مردادماه به یک میلیون و ۹۵۰ هزار دستگاه رسید. این در حالی است كه از آمارهای غیررسمی نیز نباید غافل شد.
آمارهای غیررسمی كه به آن اشاره كردید از چه زمانی افزایش یافت؟
آمارها در نیمه دوم سال ۸۸ كه سهمیه بنزین شخصی و عمومی بهشدت كاهش یافت افزایش قابلتوجهی پیدا كرد.
رفع مشكلات صنعت سیانجی در گروی ورود بخش خصوصی به این صنعت است. این در حالی است كه گفته میشود ورود بخش خصوصی به این صنعت توجیهپذیر نیست. اما به نظر میرسد رونق این صنعت و نجات آن از ركود حاصله ارتباط متقابلی با این بخش داشته باشد.
همینطور است. رونق صنعت سیانجی و توسعه جایگاهها با ورود بخش خصوصی به این صنعت امكانپذیر میشود. چراكه دولت تا حد معینی میتواند سرمایهگذاری هنگفت داشته باشد. اگر با كسری بودجه نیز مواجه نشود نمیتواند خلاء بزرگ مورد نیاز فعلی را در فاصله زمانی كوتاه جبران كند بنابراین گزینهای بهتر از ورود بخش خصوصی برای رفع این مشكلات وجود نخواهد داشت.
چرا گفته میشود ورود بخش خصوصی به این صنعت باید توجیه اقتصادی داشته باشد؟
به دلیل اینكه بخش خصوصی در جایی سرمایهگذاری میكند كه منفعت داشته باشد تا علاوهبر پوشش هزینه سرمایهگذاری حاشیه سود منطقی هم برایش ایجاد شود. صرفنظر از ورود به این بخش باعث به وجود آمدن سیاستهای انقباضی میشود كه نتیجهای جز ركود و معطلماندن سرمایهگذاریهای میلیاردی و كاهش اشتغال نخواهد داشت. خصوصیسازی علاوه بر فعالكردن تمام ظرفیت جایگاهها، به لحاظ مالی نیز بهنفع دولت خواهد بود.
كمبود جایگاههای سیانجی چه مشكلاتی را به دنبال خواهد داشت؟
استفاده بیش از حد تجهیزات و فشار مضاعف به آنها نتیجه كمبود جایگاههاست. این مساله به دلیل كمبود جایگاه و كاهش سهمیه بنزین، رو به افزایش است.
حال در این میان اگر فرآیند خصوصیسازی با واقعیشدن قیمت همراه نشود یا بخش خصوصی از خرید این جایگاهها استقبال نكند چه اتفاقی خواهد افتاد؟
با توجه به توقف توسعه جایگاههای دولتی و خصوصی و افزایش خودروهای دوگانهسوز پرواضح است كه استفاده حداكثری از ظرفیت جایگاهها محقق نخواهد شد و آینده ناگواری در انتظار صنعت سیانجی خواهد بود.
پس اگر بگوییم واقعیكردن قیمتها حلقه مفقوده رونق صنعت سیانجی است چندان بیراه نیست؟
توسعه جایگاههای سیانجی كه منوط به واقعیشدن قیمتهاست بخشهای مختلف این صنعت را از ركود خارج خواهد كرد. اكنون كه زمین و مسكن در شرایط ركود نسبی قرار دارند، بهترین فرصت است تا دولت با واقعیكردن قیمت انبوه متقاضیان بخش خصوصی را به این سمت جلب كند، در شرایط موجود، چنانچه همزمان با كاهش سهمیه بنزین، قیمت افزایش پیدا نكند، در مقایسه با بنزین آزاد به ۴۰۰ تومان، صاحبان خودروهای دوگانهسوز كه بیشتر قشر متوسط و متوسط به پایین جامعه و صاحبان خودروهای حملونقل عمومی هستند، به سمت استفاده از سیانجی سوق پیدا خواهند كرد كه با توجه به كمبود جایگاهها، فشار بسیار زیادی به كمپرسورهای موجود وارد خواهد شد و در نتیجه عمر مفید آنها كاهش و هزینههای تعمیر و نگهداری افزایش مییابد و درنهایت سرمایههای ملی از بین خواهد رفت.
چند درصد از جایگاههای سیانجی در كشور متعلق به بخش خصوصی است؟
در حال حاضر كمتر از ۱۰ درصد جایگاههای راهاندازیشده كشور متعلق به بخش خصوصی است.
جایگاههای سیانجی مصرف برق قابل توجهی دارد كه جایگاه بنزین ندارد. هرچه میزان قیمت برق افزایش یابد، قیمت جایگاه سیانجی نیز به همان نسبت افزایش مییابد. حال اگر اجرای طرح هدفمندی یارانهها به درستی اجرا نشود چه خواهد شد؟
در بحث طرح تحول اگر قرار باشد قیمت برق تغییر كند قیمت جایگاههای سیانجی نیز تغییر میكند. بنابراین باید هوشمندانه تصمیمگیری شود و قیمت سیانجی طوری در نظر گرفته شود كه نهتنها سیانجی از ركود خارج شود بلكه جایگاهها، توسعه قابل توجهی پیدا كند در غیر این صورت مشكلات فعلی این صنعت تشدید میشود و این صنعت از پا در خواهد آمد.
منشاء اصلی بروز مشكلات این صنعت را در چه میدانید؟
توسعه نامتوازن درحوزه خودرو از مهمترین مشكلات است. چراكه تولید خودرو افزایش یافته اما در زمینه توسعه جایگاهها به نتایج قابلتوجهی دست پیدا نكردهایم. بحث دیگر عدم توسعه كیفی به تناسب توسعه كمی است. از سال ۸۵ تاكنون روی توسعه كمی كار شده اما به بحث كیفی توجه چندانی نشده است.
گفته میشود تمام خودروها باید مجهز به سیستم موتور پایه گازسوز باشند. این در حالی است كه از یك میلیون و ۸۰۰ هزار دستگاه خودروی دوگانهسوز در سال گذشته فقط حدود ۲۰ هزار خودرو پایه گازسوز بوده است. این مساله چه مشكلاتی را به دنبال داشته است؟
افت راندمان بالای خودرو و درنهایت نارضایتی مردم ازجمله مشكلاتی است كه امروز شاهد آن هستیم. خودروهای مجهز به این سیستم افت راندمان و اتلاف مصرف سوخت را به حداقل میرساند.
برای فعالسازی جایگاههای غیرفعال چه راهكارهایی پیشنهاد میدهید؟
تدوین آییننامه تشخیص صلاحیت و رتبهبندی پیمانكاران بهرهبردار جایگاهها و خصوصیسازی جایگاهها ازجمله راهكارهایی است كه باید مورد توجه مسوولان قرار گیرد.
آقای مقدم! چرا گفته میشود شهرداریها یكی از عوامل اصلی بروز مشكلات در صنعت سیانجی كشور هستند؟
متاسفانه شهرداریها دید خوبی به سیانجی ندارند و با دید سود سوپرماركت به جایگاه سیانجی نگاه میكنند. این مساله باعث ایجاد ضربه به این صنعت شده كه علت غیرفعالشدن آنها نیز همین مساله است. با این وضعیت معلوم نیست چه بلایی سر تجهیزات سیانجی میآید، حتی میتواند تهدیدی برای سرمایهگذاری دولت محسوب شود. بنابراین وزارت نفت باید قیمت پایه را بهطور كارشناسی برای تكتك جایگاهها ابلاغ كند تا شهرداریها مجاز نباشند آن را به هر قیمتی اعمال كنند تا جایگاه صدمه نبیند.
